<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Model Papers &#8211; UP Board Solutions</title>
	<atom:link href="https://www.upboardsolutions.com/category/model-papers/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.upboardsolutions.com</link>
	<description>UP Board TextBook Solutions for Class 12th, 11th, 10th, 9th, 8th, 7th, and 6th</description>
	<lastBuildDate>Wed, 04 Jun 2025 12:02:44 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-US</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.8.5</generator>
<site xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">150107647</site>	<item>
		<title>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-4/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-4/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 03 Jun 2025 10:36:09 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18178</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4 are part of UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Sanskrit Model Paper Paper 4 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-4/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers/">UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Sanskrit</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 4</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4</h2>
<p><strong>समय : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णांक : 70</strong></p>
<p><strong>निर्देश</strong> प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।</p>
<p>प्रश्न 1.<br />
निम्नलिखित गद्य खण्ड पर आधारित प्रश्नों के उत्तर दीजिए। (2 × 5 = 10)<br />
एवं कथयित्वा भगवान् जाबालिः स्मितं कृत्वा हारीतप्रमुखान् सर्वान् अवादीत् “दृष्टं कथारसस्य चित्ताक्षेपसामर्थ्यम्। यत् कथयितुं प्रवृत्तोऽस्मि तत् परित्यज्यैव कथारसात् अतिदूरम् अतिक्रान्तोऽस्मि। यः स कामोपहतचेताः स्वयं कृतादेव अविनयात् दिव्यलोकत: परिभेश्य, मर्त्यलोके वैशम्पायननामा शुकनाससूनुः अभवत्, स एवैष पुन: स्वयंकृतेन अविनयेन अस्यां शुकजातौ पतितः&#8221; इति। एवं वदत्येव भगवति जाबालौ सुप्तप्रबुद्धस्येव में पूर्वजन्मोपार्जिताः सर्वाः विद्या: जिह्वाग्रे अभवन्। मनुजस्येव चेयं विस्पष्टा भारती समुत्पन्ना। मनुष्यशरीरात् ऋते सर्वमन्यत् महाश्वेतानुरागादिकम् उपगतम्। अथ भगवान् जाबालिः “अहो प्रभातप्राया रजनी” इत्युक्त्वा गोष्ठीं भङ्क्त्वा उदतिष्ठत्।<br />
(i) स्मितं कृत्वा सर्वान् क; अवादीत्।<br />
(ii) भगवान् जाबालिः पुत्रः कः आसीत्।<br />
(iii) वैशम्पायनः कस्य पुत्रः आसीत्?<br />
(iv) सर्वा:विद्याः कस्य जिह्वाग्रे अभवन्?<br />
(v) &#8220;अहो प्रभात प्रायी रजनी” इत्युक्त्वा कः उदतिष्ठत्?</p>
<p><strong>अथवा</strong><br />
तस्मिन्नेव चान्तरे दक्षिणानिलं प्रर्वतयन् मन्मथोल्लासकारी परावर्तत सुरभिमासः। तेन च पर्याकुलितड्दया कादम्बरी सायाने स्नात्वा निर्वर्तितकामदेवपूजा चन्द्रापीडम् सुरभिशीतलैः स्नायित्वाम्भोभिः विलिष्य हरिचन्दनेन पुष्पैः अलंकृत्य भावार्द्रया दृशा सुचिरम् अलोक्य निर्भर कण्ठे जग्राह। तेन कादम्बरीकण्ठग्रहेण, चन्द्रापीडतस्य कण्ठस्थानं। पुनर्जीवितं प्रत्यपद्यत। सच्च एवं उच्छ्वसितं हृदयम्। उन्मीलन्चक्षुः एव च सुप्तप्रतिबुद्ध इव प्रत्यापनसर्वाङ्गचेष्टः चन्द्रापीडः कादम्बरी दोभ्यम् आबध्नन् अवादीत्-भीरु ! परित्यजयतां भयम् ।<br />
(i) कादम्बरी स्नात्वा कस्य पूजा अकरोत्।<br />
(ii) कः मास परावर्तत?<br />
(iii) किं परित्यज्यता?<br />
(iv) क; उर्मीलच्चक्षुः?<br />
(v) चन्द्रापीडः काम् दोभ्या॑म् आबध्नन्?</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
अपनी पाठ्य-पुस्तक के आधार पर किसी एक पात्र का हिन्दी में चरित्र-चित्रण कीजिए। (अधिकतम 100 शब्द) [4]<br />
(i) तारापीड<br />
(ii) कपिंजल<br />
(iii) महाश्वेता</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
बाणभट्ट की भाषा-शैली का विवेचन हिन्दी अथवा संस्कृत में कीजिए। (अधिकतम 100 शब्द) [4]</p>
<p>प्रश्न 4.<br />
निम्नलिखित विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए। (1)<br />
(अ) कपिञ्जल एवं वैमानिक-शापवशात् अभवत्?<br />
(i) तारापीडः<br />
(ii) इन्द्रायुधः<br />
(iii) शूद्रकः<br />
(iv) हलायुषः</p>
<p>(आ) कादम्बर्याम् मन्त्री शुकनासः कस्मै उपदेशं ददाति?<br />
(i) तारापीडाय<br />
(ii) चन्द्रापीडाय<br />
(iii) पुण्डरीकाय<br />
(iv) शूद्रकाय</p>
<p>प्रश्न 5.<br />
निम्नलिखित श्लोकों में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) एकतिपत्रं जगतः प्रभुत्वं नवं वयः कान्तमिदं वपुश्च।<br />
अल्पस्य हेतोबेहु हातुमिच्छन् विचारमूढः प्रतिभसि में त्वम्।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) वत्सस्य होमार्थविधेश्च शेष् मृषेरनुज्ञामधिगम्य मातः।<br />
ऊधस्यमिच्छामि तवोपभोक्तुं षष्ठांशमुर्त्या इव रक्षितायाः।।</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित संस्कृत में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) भूतानुकम्पा तव चेदियं गौ रेको भवेत्स्वस्तिमती त्वदन्ते।<br />
जीवन्पुनः शश्वदुषप्लवेभ्यः प्रजाः प्रजानाथ ! पितेव पासि।।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) तथेति गामुक्तवते दिलीपः सद्यः प्रतिष्टम्भविमुक्तबाहुः।<br />
स न्यस्तशस्त्रो हरये स्वदेह मुपानयत् पिण्डमिवामिषस्य।।</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
कालिदास के नाटकों का उल्लेख हिन्दी अथवा संस्कृत में कीजिए। (4)</p>
<p>प्रश्न 8.<br />
निम्नलिखित विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) रघुवंशे कति सर्गाः विद्यन्ते? [1]<br />
(i) 19<br />
(ii) 18<br />
(iii) 21<br />
(iv) इनमें से कोई नहीं</p>
<p>(आ) नन्दिनी कस्य गौः आसीत्? [1]<br />
(i) वशिष्ठस्य<br />
(ii) अजस्य<br />
(iii) दिलीपस्य<br />
(iv) कालिदासस्य</p>
<p>प्रश्न 9.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) भूत्वा चिराय चतुअन्तमहीसपत्नी<br />
दौष्यन्तिमप्रतिरचं तनयं निवेश्य।<br />
भत्र तदर्पितकुटुम्बभरेण सार्ध<br />
शान्ते करिष्यसि पदं पुनराश्रमेऽस्मिन्।।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) शममेष्यति मम शोकः कथं नु वत्से त्वया रचितपूर्वम्।<br />
उटजद्वारविरुदं नौवारबलिं विलोकतः।।</p>
<p>प्रश्न 10.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक सूक्ति की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(i) अर्थे हि कन्या परकीय एव।<br />
(ii) ओदकान्तं स्निग्धो जनोऽनु गन्तयः।<br />
(iii) शान्ते करिष्यसि पदं पुनराश्रमेऽस्मिन्।</p>
<p>प्रश्न 11.<br />
कालिदास की नाट्यकला का निरूपण हिन्दी अथवा संस्कृत में कीजिए। (अधिकतम 100 शब्द)</p>
<p>प्रश्न 12.<br />
निम्नलिखित में दिए गए विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) शकुन्तलां पतिकुलं विसृज्य काश्यपेन प्राप्तम्<br />
(i) सुखम्<br />
(ii) दुःखम्<br />
(iii) स्वास्थ्यम्<br />
(iv) अस्वास्थ्य म्</p>
<p>(आ) पंरकीयोऽर्थः<br />
(i) ऋणम्<br />
(ii) कुसीदम्<br />
(iii) कन्या<br />
(iv) पत्नी</p>
<p>प्रश्न 13.<br />
निम्नलिखित विषयों में से किसी एक विषय पर संस्कृत में 10 पंक्तियों में निबन्ध लिखिए। (10)<br />
(i) विद्याधनं सर्वधन प्रधानम्<br />
(ii) परोपकारायः<br />
(iii) अहिंसा परमोधर्म;<br />
(iv) उद्यमेन हिसिष्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः।</p>
<p>प्रश्न 14.<br />
उपमा अलंकार की परिभाषा हिन्दी अथवा संस्कृत में सोदाहरण लिखिए। [3]<br />
अथवा<br />
रूपक अलंकार की परिभाषा हिन्दी अथवा संस्कृत में लिखिए।</p>
<p>प्रश्न 15.<br />
निम्नलिखित में से किन्हीं चार वाक्यों को संस्कृत में अनुवाद कीजिए। (2 × 4 = 8)<br />
(i) ब्राह्मण की कुटिया नदी के पास हैं।<br />
(ii) गाँव के दोनों ओर उद्यान हैं।<br />
(iii) राम ने रावण को बाण से मारा।<br />
(iv) वह पैर से लँगड़ा है।<br />
(v) विद्या से नम्रता आती है।<br />
(vi) देवदत्त को लड्डू अच्छे लगते हैं।</p>
<p>प्रश्न 16.<br />
(अ) निम्नलिखित रेखांकित पदों में से किन्हीं दो में नियम-निर्देशपूर्वक विभक्ति का उल्लेख कीजिए। [2]<br />
(i) बालकेन सह आगतः पिता।<br />
(ii) चक्षुषा काणः अस्ति।<br />
(iii) ऋते ज्ञानात न मुक्तिः।</p>
<p>(आ) &#8216;तिलेषु तैलम्&#8217; वाक्य के रेखांकित पद में प्रयुक्त विभक्ति कौन-सी है? [1]<br />
(i) तृतीया<br />
(ii) पञ्चमी<br />
(iii) सप्तमी<br />
(iv) प्रथमा</p>
<p>प्रश्न 17.<br />
(अ) निम्नलिखित में से किसी एक पद में विग्रह कीजिए। (2)<br />
(i) पंचतन्त्रम्<br />
(ii) अथिहरि<br />
(iii) उपगंगम्।</p>
<p>(आ) त्रिफला में प्रयुक्त समास का नाम लिखिए। [1]<br />
(i) द्विगु<br />
(ii) अव्ययीभाव<br />
(iii) बहुव्रीहि<br />
(iv) द्वन्द्व</p>
<p>प्रश्न 18.<br />
(अ) &#8216;सच्चरितम्&#8217; का सन्धि विधायक सुत्र लिखिए।<br />
(आ) दोग्धा का सन्धि विच्छेद होगा।<br />
(i) दोग + धा<br />
(ii) दो + ग्धा<br />
(iii) दोध् + धा<br />
(iv) दोक् + श्रा</p>
<p>प्रश्न 19.<br />
(अ) &#8216;सर्व&#8217; पद में सर्वेण&#8217; प्रातिपदिक की किस विभक्ति एवं वचन का रूप है? [2]<br />
(आ) &#8216;इदम्&#8217; पद ‘इयम्&#8217; प्रातिपदिक को किस विभक्ति एवं वचन का रूप है? [2]<br />
(i) प्रथमा विभक्ति एकवचन<br />
(ii) द्वितीया विभक्ति, बहुवचन<br />
(iii) चतुर्थी विभक्ति, एकवचन<br />
(iv) पंचमी विभक्ति, द्विवचन</p>
<p>प्रश्न 20.<br />
(अ) &#8216;नयति&#8217; क्रियापद का पुरुष और वचन लिखिए। [2]<br />
(आ) &#8216;नी&#8221; धातु ललकार, मध्यम पुरुष, एकवचन का रूप होगा [1]<br />
(i) नय<br />
(ii) नयातु<br />
(iii) नयात<br />
(iv) नयस</p>
<p>प्रश्न 21.<br />
(अ) &#8216;भवनम्&#8217; में प्रयुक्त प्रकृति प्रत्यय है। [1]<br />
(i) भू + ल्युट्<br />
(ii) भू + क्त्वा<br />
(iii) भू + अन<br />
(iv) भू + अनीयर्</p>
<p>(आ) &#8216;पा&#8217; धातु में क्त्वा प्रत्यय लेगाने पर रूप होता है। [1]<br />
(i) पीतम्<br />
(ii) पीतः<br />
(iii) पीत्वा<br />
(iv) पातुम्</p>
<p>प्रश्न 22.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक वाक्य का वाच्य परिवर्तन कीजिए। (2)<br />
(i) अश्वः मार्गे धावत्।<br />
(ii) समः पत्र लिखति।<br />
(iii) अहं पुस्तकं पठ्यते।</p>
<p style="text-align: center;"><strong>Solutions</strong></p>
<p>उत्तर 4.<br />
(अ) (ii) इन्द्रायुधः<br />
(आ) (ii) चन्द्रापीद्धाय</p>
<p>उत्तर 8.<br />
(अ) (i) 19<br />
(आ) (i) वशिष्ठस्य</p>
<p>उत्तर 12.<br />
(अ) (i) सुखम्<br />
(आ) (iii) कन्या</p>
<p>उत्तर 16.<br />
(आ) (iii) सप्तमी</p>
<p>उत्तर 17.<br />
(आ) (i) द्विगु</p>
<p>उत्तर 18.<br />
(आ) (iv) दोक् + धा</p>
<p>उत्तर 19.<br />
(आ) (i) प्रथमा विभक्ति, एकवचन</p>
<p>उत्तर 20.<br />
(अ) ललकार प्रथम पुरुष एकवचन<br />
(आ) (iv) नयसि</p>
<p>उत्तर 21.<br />
(अ) (i) भू + ल्युट्<br />
(आ) (iii) पौत्वा</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4 will help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 4, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-4/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18178</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-2/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 03 Jun 2025 10:20:55 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18126</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2 are part of UP Board Class 12 Sociology Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Sociology Model Paper Paper 2 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-2/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers/">UP Board Class 12 Sociology Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Sociology</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 2</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2</h2>
<p><strong>समय  : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णाक :  100</strong></p>
<p><strong>निर्देश :</strong><br />
प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।<br />
<strong>नोट :</strong></p>
<ul>
<li>सभी प्रश्न अनिवार्य है। सभी प्रश्नों के अंक उन अहिा हैं।</li>
<li>प्रश्न संख्या 1 से 10 त म ल्पीय है। प्रश्न -11 से 18 अति उत्तरीय हैं, जिस प्रकार 15 शब्दों में देना है। प्रश्न होण्या-19 से 24 तक नए तरीय हैं, जिनकी शब्द सीमा 50 शब्द हैं। प्रश्न शख्यिा 25 ते 27 तक दीर्घ उत्तरीय हैं, जिनका ये र 150 शब्दों में देना है।</li>
</ul>
<p style="text-align: center;"><strong>बहुविकल्पीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 1.<br />
प्रदूषण की श्रृंखला में सबसे बड़ा अभिशाप है <strong>[1]</strong><br />
(a) मृदा प्रदूषण<br />
(b) ध्वनि प्रदूषण<br />
(c) रेडियोधर्मी प्रदूषण<br />
(d) जल प्रदूषण</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
परिवार में परिवर्तन है। <strong>[1]</strong><br />
(a) संरचनात्मक<br />
(b) प्रकार्यात्मक<br />
(c) &#8216;a&#8217; और &#8216;b&#8217; दोनों<br />
(d) इनमें से कोई नहीं</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
व्यक्तिगत विघटन की चरम सीमा क्या है? <strong>[1]</strong><br />
(a) अपराध<br />
(b) हत्या<br />
(c) पागलपन<br />
(d) आत्महत्या</p>
<p>प्रश्न 4.<br />
&#8216;श्वेतवसनापराध&#8217; या &#8216;व्हाइट कॉलर क्रिमिनैलिटी&#8217; के लेखक कौन <strong>[1]</strong><br />
(a) गिलिन एवं गिलिन<br />
(b) ऑगबर्न एवं निमकॉफ<br />
(c) सदरलैण्ड<br />
(d) मैकाइवर एवं पेज</p>
<p>प्रश्न 5.<br />
अनुसूचित जाति को &#8216;हरिजन&#8217; किसने कहा है? <strong>[1]</strong><br />
(a) जी. एस. घुरिये<br />
(b) डी. एन. मजूमदार<br />
(c) महात्मा गाँधी<br />
(d) दयानन्द सरस्वती</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
भारतीय समाज के किस युग में महिलाओं की स्थिति अच्छी रही? <strong>[1]</strong><br />
(a) वैदिककाल<br />
(b) उत्त्तर वैदिककाल<br />
(c) मध्यकल<br />
(d) आधुनिककल</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
सती प्रथा के उन्मूलन में किनका योगदान महत्त्वपूर्ण है? <strong>[1]</strong><br />
(a) राजा राममोहन राय<br />
(b) दयानन्द सरस्वती<br />
(c) ईश्वर चन्द विद्यासागरे<br />
(d) विवेकानन्द</p>
<p>प्रश्न 8.<br />
क्षेत्र पंचायत का कार्यकाल कितने वर्षों का होता है? <strong>[1]</strong><br />
(a) 4 वर्ष<br />
(b) 5 वर्ष<br />
(c) 6 वर्ष<br />
(d) इनमें से कोई नहीं</p>
<p>प्रश्न 9.<br />
सामाजिक नियन्त्रण का अनौपचारिक साधन कौन-सा है? <strong>[1]</strong><br />
(a) धर्म<br />
(b) परिवार<br />
(c) शिक्षा<br />
(d) प्रथाएँ</p>
<p>प्रश्न 10.<br />
पर्यावरण अधिनियम, 1986 के अन्तर्गत निम्नलिखित में से कितने उद्योगों के लिए पर्यावरण मानक अधिसूचित किए गए हैं? <strong>[1]</strong><br />
(a) 24<br />
(b) 30<br />
(c) 32<br />
(d) 35</p>
<p style="text-align: center;"><strong>अतिलघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 11.<br />
प्रदूषण के चार कुप्रभाव बताइए। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 12.<br />
प्राकृतिक आपदाओं को वर्गीकृत कीजिए। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 13.<br />
समूह के दो प्रकार बताइएँ। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 14.<br />
साइबर अपराध के प्रकारों के नाम बताइए। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 15.<br />
सांस्कृतिक परिवर्तन के दो उदाहरण दीजिए। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 16.<br />
मनरेगा के किन्हीं दो नकारात्मक सामाजिक प्रभावों का वर्णन करें। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 17.<br />
सहकारी उपभोक्ता भण्डारों के क्या उद्देश्य होते हैं? <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 18.<br />
किसने सामाजिक परिवर्तन की विवेचना संस्कृति में परिवर्तन के रूप में की है? <strong>[3]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>लघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 19.<br />
“अपराधी जन्मजात नहीं होते वरन् बनाए जाते हैं।” व्याख्या कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 20.<br />
सामाजिक संगठन तथा सामाजिक विघटन में अन्तर स्पष्ट कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 21.<br />
अन्त: समूह एवं बाह्य समूह का वर्गीकरण किसने किया है? इसे स्पष्ट कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 22.<br />
भारत में सामाजिक सुधार आन्दोलन में आर्य समाज की भूमिका की चर्चा कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 23.<br />
भारत में महिला उद्योग किन क्षेत्रों में विकसित हो रहे हैं? <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 24.<br />
सामाजिक नियन्त्रण में व्यवहारों की क्या भूमिका है? <strong>[6]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>विस्तृत उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 25.<br />
निर्धनता क्या है? भारत में निर्धनता दूर करने के उपायों का वर्णन कीजिए। <strong>[10]<br />
</strong><strong>अथवा</strong><br />
बाल अपराध की समस्या को दूर करने का उपाय बताइए। <strong>[10]</strong></p>
<p>प्रश्न 26.<br />
सामाजिक विकास में महिला उद्यमिता के महत्त्व की विवेचना कीजिए। <strong>[10]<br />
</strong><strong>अथवा</strong><br />
नैतिकता की विशेषताओं को विस्तार से बताइए। <strong>[10]</strong></p>
<p>प्रश्न 27.<br />
सांस्कृतिक पर्यावरण क्या है? इसके विभिन्न प्रभावों का उल्लेख कीजिए। <strong>[10]<br />
</strong><strong>अथवा</strong><br />
पर्यावरणीय प्रदूषण से आप क्या समझते हैं? इसे समाप्त करने के अपने सुझाव दीजिए। <strong>[10]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>उत्तरमाला</strong></p>
<p>उत्तर 1.<br />
<strong>(c)</strong> रेडियोधर्मी प्रदूषण</p>
<p>उत्तर 2.<br />
<strong>(c)</strong> &#8216;a&#8217; और &#8216;b&#8217; दोनों</p>
<p>उत्तर 3.<br />
<strong>(d)</strong> आत्महत्या</p>
<p>उत्तर 4.<br />
<strong>(c)</strong> सदरलैण्ड</p>
<p>उत्तर 5.<br />
<strong>(c)</strong> महात्मा गाँधी</p>
<p>उत्तर 6.<br />
<strong>(a)</strong> वैदिककाल</p>
<p>उत्तर 7.<br />
<strong>(a)</strong> राजा राममोहन राय</p>
<p>उत्तर 8.<br />
<strong>(b)</strong> 5 वर्ष</p>
<p>उत्तर 9.<br />
<strong>(c)</strong> शिक्षा</p>
<p>उत्तर 10.<br />
<strong>(a)</strong> 24</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2 help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 2, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18126</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-maths-model-papers-paper-2/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-maths-model-papers-paper-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 03 Jun 2025 07:26:39 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=17743</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 are part of UP Board Class 10 Maths Model Papers. Here we have given UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2. Board UP Board Textbook NCERT Based Class Class 10 Subject Maths Model Paper Paper 2 Category UP Board Model Papers UP Board Class ... <a title="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-maths-model-papers-paper-2/" aria-label="Read more about UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-maths-model-papers/">UP Board Class 10 Maths Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT Based</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 10</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Maths</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 2</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2</h2>
<p><strong>समय : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णांक : 70</strong></p>
<p><strong>निर्देश</strong></p>
<ul>
<li>इस प्रश्न-पत्र में कुल सात प्रश्न हैं।</li>
<li>सभी प्रश्न अनिवार्य हैं।</li>
<li>प्रत्येक प्रश्न के प्रारम्भ में स्पष्ट उल्लेख है, कि उसके कितने खण्ड करने हैं।</li>
<li>प्रत्येक प्रश्न के अंक उसके सम्मुख अंकित हैं।</li>
<li>प्रथम प्रश्न से प्रारम्भ कीजिए और अन्त तक करते जाइए। जो प्रश्न न आता हो, उस पर समय नष्ट न करें।</li>
<li>यदि रफ कार्य के लिए स्थान अपेक्षित है, तो उत्तर-पुस्तिका के बाएँ पृष्ठ पर कीजिए और फिर काट (x) दीजिए। उस पृष्ठ पर कोई हल न कीजिए।</li>
<li>रचना के प्रश्नों के हल में रचना रेखाएँ न मिटाइए। यदि पूछा गया हो तो रचना के पद अवश्य लिखिए।</li>
<li>प्रश्न संख्या 1 के अतिरिक्त सभी प्रश्नों के हल के क्रियापद स्पष्ट रूप से लिखिए। प्रश्नों के हल को उत्तर-पुस्तिका के दोनों ओर लिखिए।</li>
<li>जिन प्रश्नों के हल में चित्र खींचना आवश्यक है, उनमें स्वच्छ एवं स्पष्ट चित्र अवश्य खींचिए। चित्र के बिना हल अशुद्ध तथा अपूर्ण माना जाएगा।</li>
</ul>
<p>प्रश्न 1.<br />
सभी खंड कीजिए। प्रत्येक खंड में उत्तर के लिए चार विकल्प दिए गए हैं। जिनमें से केवल एक सही है। सही विकल्प छाँटकर उसे अपनी उत्तर पुस्तिका में लिखिए।<br />
(क) यूक्लिड की विभाजन उपप्रमेय के अनुसार किंहीं दो धनात्मक संख्याओं a तथा b के संगत दो अद्वितीय पूर्णांक q तथा । इस प्रकार होते हैं कि a = bq + r, जहाँ r निम्न में से किसको संतुष्ट करता है? [1]<br />
(a) 1 &lt; r &lt; 5<br />
(b) 0 &lt; r &lt; b<br />
(c) 0 &lt; r &lt; b<br />
(d) 0 &lt; r <b></b></p>
<p>(ख) दिए गए चित्र में, यदि DE || BC है, तो x का मान होगा। [1]<br />
<img decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-38984" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-1.png" alt="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 image 1" width="226" height="137" /><br />
(a) 6 सेमी<br />
(b) 8 सेमी<br />
(c) 10 सेमी<br />
(d) 12.5 सेमी</p>
<p>(ग) समरूप ΔABC तथा ΔPQR इस प्रकार हैं कि ∠A = 32° तथा ∠R = 65° हो, तो ∠B का मान होगा। [1]<br />
(a) 83°<br />
(b) 32°<br />
(c) 65°<br />
(d) 97°</p>
<p>(घ) दिए गए चित्र में, AD = 4 सेमी, BD = 3 सेमी तथा CB = 12 सेमी हो, तो cotθ का मान होगा<br />
<img decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-38985" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-2.png" alt="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 image 2" width="208" height="128" /><br />
(a) [latex]\frac { 3 }{ 4 } [/latex]<br />
(b) [latex]\frac { 5 }{ 12 } [/latex]<br />
(c) [latex]\frac { 4 }{ 3 } [/latex]<br />
(d) [latex]\frac { 12 }{ 5 } [/latex]</p>
<p>(ङ) यदि tanA = [latex]\frac { 5 }{ 12 } [/latex] है, तो (tanA + cosA) × sec A का मान है।<br />
(a) [latex]\frac { 6 }{ 13 } [/latex]<br />
(b) [latex]\frac { 7 }{ 12 } [/latex]<br />
(c) [latex]\frac { 209 }{ 144 } [/latex]<br />
(d) [latex]\frac { 12 }{ 17 } [/latex]</p>
<p>(च) संख्याओं 11, 31, 2, 5, 8, 59, 35 तथा 55 की माध्यिका होगी [1]<br />
(a) 8<br />
(b) 11<br />
(c) 21<br />
(d) 31</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
सभी खंड कीजिए।<br />
(क) परिमेय संख्या [latex]\frac { 43 }{ { 2 }^{ 4 }\times { 5 }^{ 3 } } [/latex] का दशमलव प्रसार कितने दशमलव स्थानों के पश्चात सांत होगा? [1]<br />
(ख) यदि tanA = [latex]\frac { 6 }{ 13 } [/latex] तथा A + B = 90° है, तो cot B का मान क्या है?<br />
(ग) यदि एक समांतर श्रेणी के प्रथम p पदों का योग ap<sup>2</sup> + bp है, तो उसका सावतर ज्ञात कीजिए।<br />
(घ) एक शंकु के छिन्नक की तिर्यक ऊँचाई 5 सेमी है। यदि इसके दो वृत्तीय सिरों की त्रिज्याओं का अंतर 4 सेमी है, तो छिन्नक की ऊँचाई लिखिए। [1]</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
सभी खंड कीजिए।<br />
(क) चित्र में, एक वृत्त ΔABC की भुजा BC को P पर स्पर्श करता है तथा बढ़ाई गई भुजाओं AB तथा AC को क्रमशः Q तथा R पर स्पर्श करता है। दर्शाइए कि AQ = 1/2 (ΔABC का परिमाप) [2]<br />
<img decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-38986" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-3.png" alt="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 image 3" width="122" height="143" /><br />
(ख) चित्र में, ∠CAB = 90° तथा AD ⊥ BC है। यदि AC = 75 सेमी, AB = 1.25 मी और BD =1 मी हो, तो AD की लंबाई ज्ञात करो। [2]<br />
<img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-38987" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-4.png" alt="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 image 4" width="166" height="169" /><br />
(ग) समांतर श्रेणी 6, 13, 20, 27, &#8230;का कौन-सा पद, 24वें पद से 98 अधिक हैं?<br />
(घ) एक खिलौना अर्धगोले पर अध्यारोपित शंकु के आकार का है जिनकी उभयनिष्ठ त्रिज्या 7 सेमी है। खिलौने की कुल ऊँचाई 31 सेमी हैं। खिलौने का कुल पृष्ठीय क्षेत्रफल ज्ञात कीजिए। [2]</p>
<p>प्रश्न 4.<br />
सभी खंड कीजिए।<br />
(क) यदि sinθ + cosθ = p तथा secθ + cosecθ = q है, तब सिद्ध कीजिए कि q(p<sup>2</sup> &#8211; 1) = 2p<br />
(ख) एक समांतर श्रेणी के लिए दशाईए कि a<sub>p</sub> + a<sub>p+2q</sub> = 2a<sub>p+q</sub> हैं। [2]<br />
(ग) चित्र में, DE || AC तथा DF || AE है, तो सिद्ध कीजिए कि<br />
[latex]\frac { EF }{ BF } [/latex] = [latex]\frac { EC }{ BE } [/latex] [2]<br />
<img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-38988" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-5.png" alt="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 image 5" width="185" height="142" /><br />
(घ) चित्र में, ABCD एक आयत है। x तथा y के मान ज्ञात कीजिए। [2]<br />
<img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-38989" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-6.png" alt="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 image 6" width="247" height="160" /></p>
<p>प्रश्न 5.<br />
सभी खंड कीजिए।<br />
(क) कुछ विद्यार्थियों ने एक पिकनिक का आयोजन किया। खाने के लिए कुल ₹240 का बजट रखा गया। क्योकि 4 विद्यार्थी पिकनिक पर नहीं जा सके इसलिए प्रत्येक विद्यार्थी के लिए खाने का मूल्य  ₹5 बढ़ गया। पिकनिक पर कितने विद्यार्थी गए? [4]</p>
<p>(ख) एक 8 सेमी लंबाई का रेखाखंड़ AB खींचिए। A को केंद्र मानकर 4 सेमी त्रिज्या का एक वृत्त खींचिए तथा B को केंद्र मानकर 3 सेमी त्रिज्या का दूसरा वृत्त खींचिए। दूसरे वृत्त के केंद्र से प्रत्येक वृत्त की स्पर्श रेखाओं की रचना कीजिए। [4]</p>
<p>(ग) कार्ड, जिन पर 3, 4, 5,&#8230;,50 संख्याएँ अंकित हैं, एक बक्से में रखकर अच्छी प्रकार से मिलाए गए हैं। फिर बक्से से एक कार्ड यादृच्छया निकाला गया है। प्रायिकता ज्ञात कीजिए कि निकाले गए कार्ड पर जो संख्या है वह [4]<br />
(i) 7 से विभाजित है।<br />
(ii) एक पूर्ण वर्ग है।</p>
<p>(घ) एक समद्विबाहु त्रिभुज की रचना करो, जिसका आधार 8 सेमी तथा ऊँचाई 4 सेमी हैं। फिर एक अन्य त्रिभुज की रचना करो, जिसकी भुजाएँ समद्विबाहु त्रिभुज की संगत भुजा की 3/2 गुना हो।</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
सभी खंड कीजिए।<br />
(क) यदि एक दो अंकों की संख्या अपने अंकों के योग की चार गुनी है तथा अपने अंकों के गुणनफल की तीन गुनी है, तो संख्या ज्ञात कीजिए। [4]</p>
<p>(ख) एक 10 सेमी ऊँचाई तथा 6 सेमी आधार की त्रिज्या वाले ठोस बेलन से समान ऊँचाई तथा समान आधार वाला लंबवृत्तीय शंकु हटा लिया जाता है। इस प्रकार शेष ठोस का आयतन तथा संपूर्ण पृष्ठ भी ज्ञात कीजिए। [4]</p>
<p>(ग) समुद्र तल से 100 मी ऊँचे प्रकाश-स्तंभ के शिखर से देखने पर एक समुद्री जहाज, जो सीधे उसकी तरफ आ रहा है, का अवनमन कोण 30&#8243; से बदल कर 45° हो जाता है, तो देखे जाने वाले समय अंतराल में समुद्री जहाज द्वारा तय की गई दूरी ज्ञात कीजिए। [4]</p>
<p>(घ) यदि cotθ + tanθ = x तथा secθ &#8211; cosθ = y, तो सिद्ध कीजिए कि<br />
(x<sup>2</sup>y)<sup>2/3</sup> &#8211; (xy<sup>2</sup>)<sup>2/3</sup> = 1 [4]</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
सभी खंड कीजिए।<br />
(क) निम्न सारणी किसी स्थान के 100 व्यक्तियों की आयु को दर्शाती है<br />
<img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-38990" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-7.png" alt="UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 image 7" width="435" height="102" srcset="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-7.png 435w, https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2020/11/UP-Board-Class-10-Maths-Model-Papers-Paper-2-image-7-300x70.png 300w" sizes="auto, (max-width: 435px) 100vw, 435px" /><br />
उपर्युक्त बारंबारता बंटन को ‘से कम विधि द्वारा संचयी बारंबारता बंटन में बदलिए तथा इसका तोरण बनाइए<br />
<strong>अथवा</strong><br />
एक ΔABC में ∠C समकोण है और ∠A = ∠B है।<br />
(i) क्या cos.A =c0s B?<br />
(ii) क्या tanA = tan B?<br />
∠A तथा ∠B के अन्य त्रिकोणमितीय अनुपात क्या है? क्या वे समान है। [6]</p>
<p>(ख) यदि ∠A तथा ∠P ऐसे न्यून कोण है कि tanA = tanP, है तो सिद्ध कीजिए कि ∠A = ∠P [6]<br />
<strong>अथवा</strong><br />
यदि x = r sin A cos C, y = r sin A sin C तथा z = r cos A है तो सिद्ध कीजिए कि x<sup>2</sup> + y<sup>2</sup> + z<sup>2</sup> = r</p>
<p style="text-align: center;"><strong>Solutions</strong></p>
<p>उत्तर 1.<br />
(क) (c)<br />
(ख) (c)<br />
(ग) (a)<br />
(घ) (d)<br />
(ङ) (c)<br />
(च) (c)</p>
<p>उत्तर 2.<br />
(क) 4 दशमलव स्थान<br />
(ख) [latex]\frac { 3 }{ 4 } [/latex]<br />
(ग) 2a<br />
(घ) 3 सेमी</p>
<p>उत्तर 3.<br />
(ख) 75 सेमी<br />
(ग) 38<br />
(घ) 858 सेमी<sup>2</sup></p>
<p>उत्तर 4.<br />
(घ) x = 10, y = 2</p>
<p>उत्तर 5.<br />
(क) 16<br />
(ग) (i) [latex]\frac { 3 }{ 4 } [/latex]<br />
(ii) [latex]\frac { 3 }{ 4 } [/latex]</p>
<p>उत्तर 6.<br />
(क) 24<br />
(ख) (156 + 12√34)π सेमी<sup>2</sup><br />
(ग) 73.2 मी</p>
<p>उत्तर 7.<br />
(क) अथवा (i) हाँ<br />
(ii) cosec A = cosec B, sinA = sin B, cot A = cot B, sec A = sec B; हाँ वे समान हैं।</p>
<p>We hope the UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2 will help you. If you have any query regarding UP Board Class 10 Maths Model Papers Paper 2, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-maths-model-papers-paper-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">17743</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-sanskrit-model-papers-paper-1/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-sanskrit-model-papers-paper-1/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 03 Jun 2025 06:35:26 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18329</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1 are part of UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers. Here we have given UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 10 Subject Sanskrit Model Paper Paper 1 Category UP Board Model Papers UP Board Class 10 ... <a title="UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-sanskrit-model-papers-paper-1/" aria-label="Read more about UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-sanskrit-model-papers/">UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 10</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Sanskrit</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 1</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1</h2>
<p><strong>समय : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णांक : 70</strong></p>
<p><strong>निर्देश :</strong><br />
प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।</p>
<p>प्रश्न 1.<br />
निम्नलिखित गद्यांशों में से किसी एक गद्यांश का हिन्दी में सन्दर्भ सहित अनुवाद कीजिए। <strong>[2 + 5 = 7]</strong></p>
<p>(क) एका जनश्रुतिः अतिप्रसिद्धास्ति यया कविकालिदासः विक्रमादित्यस्य सभारलेषु मुख्यतमः इति ख्यापितः। परन्तु अत्रापरा विडम्बना समुत्पद्यते। विक्रमादित्यस्यापि स्थितिकालः सुतरां स्पष्टो नास्ति। केचिन्मन्यन्ते यत् विक्रमादित्योपाधिधारिणो द्वितीयचन्द्रगुप्तस्य समकालिक आसीत् कविरसौ। कालिदासस्य मालविकाग्निमित्रनाटकस्य नायकोग्निमित्रः शुङ्गवंशीय आसीत्। स एव विक्रमादित्योपाधि धृतवान् यस्य सभारलेष्वेकः कालिदासः आसीत्। तस्य राज्ञः स्थितिकालः ख्रीष्टाब्दातमागासीत्। स एव स्थितिकालः कवेरपि सिध्यति।</p>
<p>(ख) नैतिकमूल्यैः व्यक्तेः सामाजिक प्रतिष्ठाभिवर्धते। मानवकल्याणाय नैतिकता आवश्यकी। नैतिकतैव व्यक्तेः समाजस्य राष्ट्रस्य, विश्वस्य कल्याणं कुरुते। नैतिकताचरणेनैव मनुष्येषु त्यागः, तपः, विनयः, सत्यं, न्यायप्रियता एवमन्येऽपि मानवीयाः गुणाः उत्पद्यन्ते। नैतिकतया मनुष्योऽन्यप्राणिभ्यः भिन्नः जायते। तदाचरणेन व्यक्तेः समाजस्य च जीवनम् अनुशासितम् निष्कण्टकं च भवति। व्यक्तेः समाजस्य, वर्गस्य, देशस्य च समुन्नयनावसरो लभ्यते। समाजः ईष्र्या-द्वेषच्छल कलहादिदोषेभ्यः मुक्तो भवति।</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक पाठ का सारांश हिन्दी में लिखिए। <strong>[4]</strong><br />
(क) आदिशंकराचार्यः<br />
(ख) जीवनं निहितं वने<br />
(ग) दीनबन्धुः ज्योतिबा फुले</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
निम्नलिखित पद्यों में से किसी एक की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। <strong>[2 + 5 = 7]<br />
</strong>(क) नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायाह्मकर्मणः।<br />
शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः।।</p>
<p>(ख) सर्वं परवशं दुःखं, सर्वमात्मवशं सुखम्।<br />
एतद्विद्यात् समासेन, लक्षणं सुखदुः खयोः।।</p>
<p>प्रश्न 4.<br />
निम्नलिखित सूक्तियों में से किसी एक सूक्ति की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। <strong>[1 + 2 = 3]</strong><br />
(क) शरीरं पाच्चभौतिकम्।<br />
(ख) सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात्।<br />
(ग) नु तु वृक्षं भवन्तं वा।</p>
<p>प्रश्न 5.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक श्लोक का अर्थ संस्कृत में लिखिए। <strong>[5]<br />
</strong>(क) भासं पश्यसि यद्येनं तथा ब्रूहि पुनर्वचः।<br />
शिरः पश्यामि भासस्य न गात्रमिति सोऽब्रवीत्।।</p>
<p>(ख) एकेनापि सुवृक्षेण पुष्पितेन सुगन्धिना।<br />
वासितं वै वनं सर्वं सुपुत्रेण कुलं यथा।।</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक पात्र का चरित्र-चित्रण हिन्दी में कीजिए।<strong> [4]</strong><br />
(क) &#8216;महात्मनः संस्मरणानि&#8217; पाठ के आधार पर गांधीजी का।<br />
(ख) &#8216;धैर्यधनाः हि साधवः&#8217; पाठ के आधार पर सुपारग (बोधिसत्व) का।<br />
(ग) &#8216;भोजस्य शल्यचिकित्सा&#8217; पाठ के आधार पर भोज का।</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
(क) निम्नलिखित में से किन्हीं दो प्रश्नों के उत्तर संस्कृत में लिखिए। <strong>[5]</strong><br />
(i) महात्मा गाँधी नेटालनगरे’ कदा अगच्छत?<br />
(ii) कोऽयं सुपारगः कस्मात् तस्यायं नाम, सुपारगः वणिग्साहाय्ये कथम समथों जातः?<br />
(iii) जीमतवाहनः कथं प्रत्युज्जीवितः कृतः? अनभ्रा वृष्टिः कथम् अभक्त्।।</p>
<p>प्रश्न 8.<br />
(क) सही विकल्प चुनकर उत्तर-पुस्तिका में लिखिए। &#8216;एच्’ प्रत्याहार के अन्तर्गत आने वाले वर्ण हैं। <strong>[1]</strong><br />
(i) अ, इ, उ ऋ<br />
(i) ए, ओ, ऐ, औ<br />
(iii) य, व, र, ल<br />
(iv) ए, ओ</p>
<p>(ख) निम्नलिखित वर्गों में से किसी एक वर्ण का उच्चारण स्थान लिखिए। <strong>[1]</strong><br />
(i) इ<br />
(ii) च<br />
(iii) न</p>
<p>प्रश्न 9.<br />
(क) निम्नलिखित में से किसी एक को सन्धि विच्छेद कीजिए तथा सन्धि का नाम लिखिए। <strong>[2]</strong><br />
(i) मनोरथः<br />
(ii) पावकः</p>
<p>(ख) निम्नलिखित विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए। ‘हरिश्शेते&#8217; में सन्धि है। <strong>[1]</strong><br />
(i) विसर्ग<br />
(ii) वृद्धि<br />
(iii) हल्<br />
(iv) गुण</p>
<p>प्रश्न 10.<br />
(क) निम्नलिखित में से किसी एक शब्द का रूप लिखिए। <strong>[1]</strong><br />
(i) पितृ&#8217; शब्द का चतुर्थी, बहुवचन।<br />
(ii) &#8216;मनस्&#8217; शब्द का पञ्चमी, द्विवचन।<br />
(iii) &#8216;वारि&#8217; शब्द का षष्ठी, एकवचन।</p>
<p>(ख) निम्नलिखित विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए।“नद्या:&#8217; किस विभक्ति एवं वचन का रूप है? <strong>[1]</strong><br />
(i) प्रथमा विभक्ति, द्विवचन<br />
(ii) तृतीया विभक्ति, बहुवचन<br />
(iii) षष्ठी विभक्ति, एकवचन<br />
(iv) चतुर्थी विभक्ति, द्विवचन</p>
<p>प्रश्न 11.<br />
(क) निम्नलिखित में से किसी एक धातु का रूप लिखिए। <strong>[1]</strong><br />
(i) ‘पा&#8217; धातु लोट् लकारे, मध्यम पुरुष, द्विवचन<br />
(ii) &#8216;स्था&#8217; धातु लड्. लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन<br />
(iii) &#8216;दा&#8217; धातु लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन</p>
<p>(ख) निम्नलिखित में से सही विकल्प चुनकर लिखिए। देहि&#8217; किस लकार का रूप है? <strong>[1]</strong><br />
(i) लङ्ग<br />
(ii) लट्<br />
(iii) लोट्<br />
(iv) लृट्</p>
<p>प्रश्न 12.<br />
(क) निम्नलिखित पदों में से किसी एक पद का समासविग्रह कीजिए तथा समास का नाम लिखिए। <strong>[1]</strong><br />
(i) गजाननः<br />
(ii) पञ्चगवम्<br />
(iii) प्रतिदिशम</p>
<p>(ख) सही विकल्प चुनकर लिखिए। चतुर्फलम&#8217; में समास है। <strong>[1]</strong><br />
(i) द्विगु समास<br />
(ii) बहुव्रीहि समास<br />
(iii) अव्ययीभाव समास</p>
<p>प्रश्न 13.<br />
(क) निम्नलिखित रेखांकित पदों में से किसी एक में विभक्ति का निर्देश कीजिए। <strong>[1]</strong><br />
(i) माता पुत्रेण सह आगच्छति<br />
(ii) गां दोग्धि पयः<br />
(iii) पित्रे नमः</p>
<p>(ख) रेखांकित पद में कौन-सी विभक्ति है? सही विकल्प चुनकर लिखिए। मह्यं जलं देहि। <strong>[1]</strong><br />
(i) द्वितीया<br />
(ii) चतुर्थी<br />
(iii) षष्ठी</p>
<p>प्रश्न 14.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक में धातु एवं प्रत्यय लिखिए। <strong>[1+1=2]</strong><br />
(क) पीत्वा<br />
(ख) नष्टः<br />
(ग) पठितुम्</p>
<p>प्रश्न 15.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक वाक्य का वाच्य परिवर्तन कीजिए। <strong>[2]</strong><br />
(क) राम: दुग्धं पिबति।<br />
(ख) बालकः पुस्तकं पठति।<br />
(ग) त्वं स्वकार्यं कुरु।</p>
<p>प्रश्न 16.<br />
निम्नलिखित वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद कीजिए। <strong>[6]</strong><br />
(क) आज मैं प्रयाग जाऊँगा।<br />
(ख) माली फूलों से माला बनाता है।<br />
(ग) तुम असत्य बोलते हो।<br />
(घ) रीना अपने कार्य में लगी है।<br />
(ङ) सरोवरों में कमल खिलते हैं।<br />
(च) ईश्वर निर्बलों की सहायता करता है।</p>
<p>प्रश्न 17.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर संस्कृत में आठ वाक्यों में निबन्ध लिखिए।<strong> [8]</strong><br />
(क) अनुशासनम्<br />
(ख) वनसम्पत्<br />
(ग) संस्कृत भाषायाः महत्त्वम्<br />
(घ) राष्ट्रपक्षी मयूरः<br />
(ङ) परिवार कल्याणम्</p>
<p>प्रश्न 18.<br />
निम्नलिखित शब्दों में से किन्हीं चार का संस्कृत में वाक्य प्रयोग कीजिए। <strong> [8]</strong><br />
(क) चत्वारः<br />
(ख) क्रन्दनम्<br />
(ग) मधुरम्<br />
(घ) गुरोः<br />
(ङ) अपिबत्<br />
(च) युष्मान्</p>
<p style="text-align: center;"><strong>उत्तर</strong></p>
<p>उत्तर 8.<br />
<strong>(क)</strong> (ii) ए, ओ, ऐ, औ<br />
<strong>(ख)</strong> (i) &#8216;इ&#8217; का उच्चारण &#8211; तालु से<br />
(ii) &#8216;च&#8217; का उच्चारण &#8211; तालु से<br />
(iii) &#8216;न&#8217; का उच्चारण &#8211; नासिका से</p>
<p>उत्तर 9.<br />
<strong>(क)</strong> (i) मन: + रथः–विसर्ग सन्धि<br />
<strong>(ख)</strong> (i) विसर्ग सन्धि</p>
<p>उत्तर 10.<br />
<strong>(क)</strong> (i) &#8216;पितृ&#8217; शब्द का चतुर्थी बहुवचन &#8211; पितृभ्यः हैं।<br />
(ii) &#8216;मनस्&#8217; शब्द का पञ्चमी, द्विवचन &#8211; मनोभ्याम् हैं।<br />
(iii) &#8216;वारि&#8217; शब्द का पष्ठी एकवचन &#8211; वारिणः<br />
<strong>(ख)</strong> (iii) षष्ठी विभक्ति, एकवचन।</p>
<p>उत्तर 11.<br />
<strong>(क)</strong> (i) पिबतम्<br />
(ii) अतिष्ठन्<br />
(iii) ददाति<br />
<strong>(ख)</strong>  (ii) देहि ‘लोट् लकार का रूप है।</p>
<p>उत्तर 12.<br />
<strong>(क)</strong> (i) गजस्य आननः यस्य सः &#8211; बहुव्रीहि समास<br />
(i) पञ्चानां गवानां समाहारः &#8211; द्विगु समास<br />
(iii) दिशं दिशं प्रति &#8211; अव्ययीभाव समास<br />
<strong>(ख)</strong> (ii) द्विगु समास</p>
<p>उत्तर 13.<br />
<strong>(क)</strong> (i) तृतीया विभक्ति<br />
(ii) द्वितीया विभक्ति<br />
(iii) तृतीया विभक्ति<br />
<strong>(ख)</strong> (i) चतुर्थी</p>
<p>उत्तर 14.<br />
(क) पा + क्त्वा<br />
(ख) नश् + क्त्<br />
(ग) पट + तुमुन्</p>
<p>उत्तर 15.<br />
(क) रामेण दुग्धः पीयते।<br />
(ख) बालकेन पुस्तकः पठ्यते।<br />
(ग) त्वया स्वकार्यः कुरुते।</p>
<p>उत्तर 16.<br />
(क) अद्य अहं प्रयागं गमिष्यामि।<br />
(ख) मालाकारः पुष्पैः स्वर्ज रचयति।<br />
(ग) त्वम् असत्यं वदसि।।<br />
(घ) रीना स्वकायें निरता अस्ति।<br />
(ङ) सरोवरेषु कमलानि विकसन्ति।<br />
(च) प्रभुः दीनानां सहायतां करोति।</p>
<p>उत्तर 18.<br />
(क) चत्वार: बालकाः अत्र क्रोडन्ति।<br />
(ख) सा क्रन्दनम् अकरोत।<br />
(ग) पुष्पम् मधुरम् अस्ति।<br />
(घ) सा गुरोः माता अस्ति।<br />
(ङ) सः दुग्धम् अपिबत्।<br />
(च) सः युष्मान् पश्यति।</p>
<p>We hope the UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1 help you. If you have any query regarding UP Board Class 10 Sanskrit Model Papers Paper 1, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-10-sanskrit-model-papers-paper-1/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18329</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-1/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-1/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Jun 2025 09:46:25 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18117</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1 are part of UP Board Class 12 Sociology Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Sociology Model Paper Paper 1 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-1/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers/">UP Board Class 12 Sociology Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Sociology</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 1</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1</h2>
<p><strong>समय  : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णाक :  100</strong></p>
<p><strong>निर्देश :</strong><br />
प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।<br />
<strong>नोट :</strong></p>
<ul>
<li>सभी प्रश्न अनिवार्य है। सभी प्रश्नों के अंक उन अहिा हैं।</li>
<li>प्रश्न संख्या 1 से 10 त म ल्पीय है। प्रश्न -11 से 18 अति उत्तरीय हैं, जिस प्रकार 15 शब्दों में देना है। प्रश्न होण्या-19 से 24 तक नए तरीय हैं, जिनकी शब्द सीमा 50 शब्द हैं। प्रश्न शख्यिा 25 ते 27 तक दीर्घ उत्तरीय हैं, जिनका ये र 150 शब्दों में देना है।</li>
</ul>
<p style="text-align: center;"><strong>बहुविकल्पीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 1.<br />
मैकाइवर एवं पेव द्वारा लिखित पुस्तक कौन-सी है?<strong> [1]</strong><br />
(a) सोशल आर्डर<br />
(b) नोशियोलॉजी<br />
(c) सोसायटी<br />
(d) ह्यूमन सोसायटी</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
भारतीय नारों की रि। में सुर किस उपाय से होगा? <strong> [1]</strong><br />
(a) बाल विवाह<br />
(b) आश्रम व्यवस्था<br />
(c) पाश्चत्य शिक्षा<br />
(d) समानता का अधिकार</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
बेकारी को प्रत्यक्ष परिणाम क्या है? <strong> [1]</strong><br />
(a) नगरीकरण<br />
(b) संयुक्त परिवार<br />
(c)एक विवाह<br />
(d) निर्मनता<br />
<img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-39428" src="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2019/02/UP-Board-Class-12-Sociology-Model-Papers-Paper-1-image-1.png" alt="UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1 image 1" width="754" height="57" srcset="https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2019/02/UP-Board-Class-12-Sociology-Model-Papers-Paper-1-image-1.png 754w, https://www.upboardsolutions.com/wp-content/uploads/2019/02/UP-Board-Class-12-Sociology-Model-Papers-Paper-1-image-1-300x23.png 300w" sizes="auto, (max-width: 754px) 100vw, 754px" /></p>
<p>प्रश्न 4.<br />
किस समूह का आकार अपेक्षाकृत छोटा होता है? <strong> [1]</strong><br />
(a) अतः समूह<br />
(b) बाह्य समूह<br />
(c) मीश्च<br />
(d) भौता समूह</p>
<p>प्रश्न 5.<br />
&#8216;गरीबी हटाओ&#8217; का नारा सर्वप्रथम कौन-सी पंचवर्षीय योजना में दिया गया था? <strong> [1]</strong><br />
(a) दूसरी<br />
(b) चौथी<br />
(c) सातवीं<br />
(d) नौवीं</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
निम्नलिखित में से कौन-सा प्राथमिक समूह है? <strong> [1]</strong><br />
(a) व्यापार संघ<br />
(b) विद्यलय<br />
(c) पड़ोस<br />
(d) भीड़</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
भारत में योजना आयोग की स्थापना हुई थी <strong> [1]</strong><br />
(a) वर्ष 1987 में<br />
(b) वर्ष 1989 में<br />
(c) वर्ष 1995 में<br />
(d) वर्ष 1950 में</p>
<p>प्रश्न 8.<br />
&#8216;भौगोलिक पर्यावरण में वे समस्त दशाएँ सम्मिलित है, जो प्रकृति मनुष्य को प्रदान करती है।&#8221; यह कथन किसका हैं? <strong> [1]</strong><br />
(a) सोरोकिन<br />
(b) पी. जिन्सबर्ट<br />
(c) मैकाइवर एवं पेज<br />
(d) एफ. एच. गिटिंग्स</p>
<p>प्रश्न 9.<br />
जनजातियों को पिछड़े हिन्दू किसने कहा? <strong> [1]</strong><br />
(a) जी. एस धुरिये<br />
(b) एस. की. दुबे<br />
(c) नर्मदेश्वर प्रसाद<br />
(d) डी. एन. मजूमदार</p>
<p>प्रश्न 10.<br />
प्रथा क्या है? <strong> [1]</strong><br />
(a) मुल्य<br />
(b) लोकाचार<br />
(c) जनरीति<br />
(d) प्रतिमान</p>
<p style="text-align: center;"><strong>अतिलघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 11.<br />
मात्रिक नियन्त्रण के दो प्रकार लिखिए। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 12.<br />
धर्म और नैतिकता के बीच अन्तर लिखिए। <strong> [3]</strong></p>
<p>प्रश्न 13.<br />
सफेदपोश अपराध की दो विशेषताओं का उल्लेख कीजिए। <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 14.<br />
पंचायत व्यवस्था के चार उद्देश्य बताइए। <strong> [3]</strong></p>
<p>प्रश्न 15.<br />
महिला उद्यमिता का अर्थ स्पष्ट कीजिए। <strong> [3]</strong></p>
<p>प्रश्न 16.<br />
न्याय पंचायत का गठन किस प्रकार किया जाता है? <strong>[3]</strong></p>
<p>प्रश्न 17.<br />
गरीबी (निर्धनता) दूर करने के दो उपाय लिखिए। <strong> [3]</strong></p>
<p>प्रश्न 18.<br />
भारत में महिला उद्यमिता किन क्षेत्रों में विकसित हो रही है? <strong> [3]</strong>।</p>
<p style="text-align: center;"><strong>लघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 19.<br />
औद्योगीकरण के कुप्रभावों की विवेचना कीजिए।<strong> [6]</strong></p>
<p>20.<br />
भारत में शिक्षित बेरोजगारी के कारणों की व्याख्या कीजिए। <strong> [6]</strong></p>
<p>प्रश्न 21.<br />
प्राथमिक एवं द्वितीयक समूह में दो अन्तर स्पष्ट कीजिए। <strong> [6]</strong></p>
<p>प्रश्न 22.<br />
श्वेतवसन अपराधों के दुष्परिणामों की विवचेना कीजिए। <strong> [6]</strong></p>
<p>प्रश्न 23.<br />
धर्म के चार कार्यों का उल्लेख कीजिए। <strong> [6]</strong></p>
<p>प्रश्न 24.<br />
जनजातियों की प्रगति के लिए प्रमुख उपायों का सुझाव दीजिए। <strong> [6]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>विस्तृत उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 25.<br />
अपराध की परिभाषा दीजिए। अपराध के सामान्य कारणों की विवेचना कीजिए। <strong>[10]<br />
</strong><strong>अथवा</strong><br />
सामाजिक विघटन की परिभाषा दीजिए और इसके कारणों को स्पष्ट कीजिए। <strong>[10]</strong></p>
<p>प्रश्न 26.<br />
ग्रामीण विकास में ग्राम पंचायतों के योगदान पर प्रकाश डालिए। <strong>[10]</strong></p>
<p>प्रश्न 27.<br />
वर्तमान भारत में स्त्रियों की स्थिति में हुए परिवर्तनों की विवेचना कीजिए। <strong>[10]<br />
</strong><strong>अथवा</strong><br />
इस प्रश्न के उत्तर के लिए अध्याय 20, पृष्ठ संख्ये 106 के दीर्घ उत्तरीय प्रश्न 1 का उत्तर देखें।</p>
<p style="text-align: center;"><strong>उत्तरमाला</strong></p>
<p>उत्तर 1.<br />
<strong>(c)</strong> सोसायटी</p>
<p>उत्तर 2.<br />
<strong>(d)</strong> समानता का अधिकार</p>
<p>उत्तर 3.<br />
<strong>(d)</strong> निर्धनता</p>
<p>उत्तर 4.<br />
<strong>(a)</strong> अतः समूह</p>
<p>उत्तर 5.<br />
<strong>(b)</strong> चौथी</p>
<p>उत्तर 6.<br />
<strong>(c)</strong> पड़ोस</p>
<p>उत्तर 7.<br />
<strong>(d)</strong> वर्ष 1950 में</p>
<p>उत्तर 8.<br />
<strong>(c)</strong> मैकाइवर एवं पेज</p>
<p>उत्तर 9.<br />
<strong>(a)</strong> जी. एस धुरिये</p>
<p>उत्तर 10.<br />
<strong>(b)</strong> लोकाचार</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1 help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Sociology Model Papers Paper 1, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sociology-model-papers-paper-1/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18117</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-3/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-3/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Jun 2025 09:45:08 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18141</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3 are part of UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Sanskrit Model Paper Paper 3 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-3/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers/">UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Sanskrit</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 3</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3</h2>
<p><strong>समय : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णांक : 70</strong></p>
<p><strong>निर्देश</strong> प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।</p>
<p>प्रश्न 1.<br />
निम्नलिखित गद्य खण्ड पर आधारित प्रश्नों के उत्तर दीजिए। (10)<br />
निर्गत्य च उत्ताम्यता हृदयेन किमपि किमपि चिन्तयन्, दिवा रात्रौ च अवहत्। एवं वहतोऽप्यस्य दवीयस्तया अध्वनः अर्धपथ एवं आशुगमनविघ्नकारी बभूव जलदकालः तादृशेऽपि प्रावृकाले कलामपि अकृतपरिलम्बः धाराहतिविकूणिताक्षेण अपचीयमानबलजवोत्साहेन वाजिसैन्येन अनुगम्यमानः तदेव अच्छोदम् आससाद। तत्र चतुर्वपि पाश्र्वेषु तुरगगत एवं विचिन्वन् समन्तात् बभ्राम। भ्राम्यंश्च यदा न क्वचिदपि किञ्चित् अवस्थानचिह्नपमि नोपलक्षितवान् तदा महाश्वेता कदाचिदस्य वृत्तान्तस्य अभिज्ञा भवेदिति विचिन्त्य तदाश्रमम् उपजगाम्।<br />
(i) दिवो रात्रौ च कैः अवहत्?<br />
(ii) अर्धपथे किं बभूव?<br />
(iii) वाजिसैन्येन अनुगम्यमानः चन्द्रापीडः कुत्र आससाद?<br />
(iv) आश्रमम् उपजगाम् कः?<br />
(v) चन्द्रापीडः कुत्र आससाद?</p>
<p><strong>अथवा</strong><br />
अत्रान्तरे पत्रलेखानिवेदितचन्द्रापीडागमन कादम्बरी<br />
महाश्वेतादर्शनं व्याजीकृत्य, पत्रलेखाकरावलम्बिनी मदलेखया सह तत्रैव आजगाम।। तत्र च तत्क्षणोन्मुक्तजीवितं चन्द्रापीडं दृष्ट्वा हा हा किमिदम्&#8217; इति अधोमुखी धरातलम् उपायन्ती मदलेखया अर्धायित्। चिरात् । लब्धसंज्ञा कादम्बरी महाश्वेतां कण्ठे गृहीत्वा अवादीत्-&#8220;प्रियसखी! तवास्ति काचन प्रत्याशा। मम पुन: हताशायाः सापि नास्ति। तत आमन्त्रये प्रियसखीम् पुनः जन्मान्तरसमागमाय। अहं पुन: इममात्यनं देवस्य कण्ठलग्ना। विभावसौ निर्वापयामि&#8221; इत्यभिधानैव चन्द्रापीडचरणौ कराभ्याम् उपक्षिप्य अङ्केन धृतवनी।<br />
(i) पत्रलेखा कादम्बरीम् कस्यागमनं निवेदयति?<br />
(ii) का अधोमुखी धरातलम् उपयान्ती?&#8217;<br />
(iii) कादम्बरी कस्यां कण्ठे गृहीत्वा अवादी?<br />
(iv) कादम्बरी कया सह आजगाम्?<br />
(v) कादम्बरी तत्क्षणोन्मुक्तजीवितं कम् अपश्यत्?</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
अपनी पाठ्य पुस्तक के आधार पर किसी एक पात्र का हिन्दी में चरित्र-चित्रण कीजिए। [4]<br />
(i) चन्द्रापीड<br />
(ii) महाश्वेता<br />
(iii) पुण्डरीक</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
बाणभट्ट की कृतियों का उल्लेख हिन्दी अथवा संस्कृत में कीजिए। (4)</p>
<p>प्रश्न 4.<br />
निम्नलिखित प्रश्नों के सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) चन्द्रापीडस्य पिता कः?<br />
(i) शूद्रकः<br />
(ii) कपिलः<br />
(iii) तारापीडः<br />
(iv) शुकनासः</p>
<p>(आ) सम्राज्ञी विलासवती कस्य माता अस्ति?<br />
(i) चन्द्रापीडस्य<br />
(ii) शूद्रकस्य<br />
(iii) तारापीडस्य<br />
(iv) पुण्डरीकस्य</p>
<p>प्रश्न 5.<br />
निम्नलिखित श्लोकों में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) तद्रभ कल्याणपरम्पराणां भोक्तारमुर्जस्वलमात्मदेहम्।<br />
महीतलस्पर्शनमात्रभिन्न मृद्धं हि राज्यं पदमैन्द्रमाहुः।।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) भक्त्या गुरौ मय्यनुकम्पया च प्रीतास्मि ते पुत्र! वरं वृणीष्व।<br />
न केवलानां पयसां प्रसूति मवेहि मां कामदुध प्रसन्नाम्।।</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित संस्कृत में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) क्षतात् किल जायत इत्युदप्रः क्षत्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः।<br />
राज्येन किं तद्विपरीतवृत्ते; प्राणैरुपक्रोशमलीमसैर्वा।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) सेयं स्वदेहार्पणनिष्क्रयेण न्याय्या मया मोचयितुं भवत्तः।<br />
ने पारणा स्याद्विहता तवैवं भवेदलुप्तश्च मुनेः क्रियार्थः।।</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
कालिदास की कृतियों का उल्लेख हिन्दी अथवा संस्कृत में कीजिए। (4)</p>
<p>प्रश्न 8.<br />
निम्नलिखित विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) रघुवंशे समुपवर्णित: प्रथमः राजा अस्ति [1]<br />
(i) दिलीप:<br />
(ii) रामः<br />
(iii) दशरथः<br />
(iv) अजः</p>
<p>(आ) नन्दिनी का आसीत्? [1]<br />
(i) वृषभः<br />
(ii) गौः<br />
(iii) अजा<br />
(iv) बालिका</p>
<p>प्रश्न 9.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) उद्गलितदर्भकवला मृग्य: परित्यक्तनर्तना मयूराः।<br />
अपसृतपाण्डुपत्रा मुञ्चन्त्यभ्रूणीव लता:।।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) अस्मान् साधु विचिन्त्य संयमधनानुच्चैः कुलं चात्मन स्त्य्यस्याः कथमप्यबान्धवकृत स्नेहप्रवृतिं च ताम्।<br />
सामान्यप्रतिपत्तिपूर्वकमियं दारेषु दृश्या त्वया भाग्यायत्तमतः परं न खलु तद् वाच्यं वधुबन्धुभिः।।</p>
<p>प्रश्न 10.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक सूक्ति की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(i) न खलु धीमतां कश्चिविषयोनाम।<br />
(ii) शान्तानुकुल पवनश्च शिवश्च पन्थाः।<br />
(iii) मार्गे पदानि खलु ते विषमी भवन्ति।</p>
<p>प्रश्न 11.<br />
कालिदास की नाट्यकला का हिन्दी अथवा संस्कृत में उल्लेख कीजिए।(4)</p>
<p>प्रश्न 12.<br />
निम्नलिखित प्रश्नों के सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) दुष्यन्त-शकुन्तलयोः पुत्रः अस्ति? [1]<br />
(i) सर्वदमनः<br />
(ii) गौतमः<br />
(iii) नारदः<br />
(iv) शारद्वतः</p>
<p>(आ) अभिज्ञानशाकुन्तले मुख्य रसः कः?<br />
(i) करुण रसः<br />
(ii) शान्त रसः<br />
(iii) वीर रसः<br />
(iv) श्रृंगार रसः</p>
<p>प्रश्न 13.<br />
निम्नलिखित विषयों में से किसी एक विषय पर संस्कृत में 10 पंक्तियों में निबन्ध लिखिए। (10)<br />
(i) संस्कृत साहित्य:<br />
(ii) व्यायामः<br />
(iii) अनुशासनम्<br />
(iv) यातायातस्य नियमः</p>
<p>प्रश्न 14.<br />
उपमा अलंकार की परिभाषा (हिन्दी अथवा संस्कृत) में सोदाहरण लिखिए। [3]<br />
<strong>अथवा</strong><br />
रूपक अलंकार की परिभाषा संस्कृत में लिखिए</p>
<p>प्रश्न 15.<br />
निम्नलिखित में से किन्हीं चार का संस्कृत में अनुवाद कीजिए। (8)<br />
(i) ऋषि की कुटिया नदी के पास है।<br />
(ii) विद्यालय के दोनों ओर वृक्ष हैं।<br />
(iii) राम, रावण को बाण से मारती है।<br />
(iv) कृष्ण पैर से. लँगड़ा है।<br />
(v) विद्या से नम्रता आती हैं।<br />
(vi) मोहन को फल अच्छे लगते हैं।</p>
<p>प्रश्न 16.<br />
(अ) निम्नलिखित रेखांकित पदों में से किन्हीं दो में नियम-निर्देशपूर्वक विभक्ति का उल्लेख कीजिए। (2)<br />
(i) महापुरुषः सदा पापात जुगुप्सन्ते।<br />
(ii) कविषु कालिदासः श्रेष्ठः।<br />
(iii) साधुः रामो मातरि।</p>
<p>(आ) &#8216;रामः पादेन खञ्जः&#8217; अस्ति। रेखांकित पद में कौन सी विभक्ति है? [1]<br />
(i) तृतीया<br />
(ii) चतुर्थी<br />
(iii) पञ्चमी<br />
(iv) सप्तमी</p>
<p>प्रश्न 17.<br />
(अ) निम्नलिखित में से किसी एक पद में विग्रह कीजिए। [2]<br />
(i) निर्विघ्नम्<br />
(ii) अनुरूपम्<br />
(iii) पाणिपादम्</p>
<p>(आ) त्रिभुवन&#8217; में प्रयुक्त समास का नाम लिखिए। [1]<br />
(i) द्विगु<br />
(ii) द्वन्द<br />
(iii) अव्ययीभाव<br />
(iv) बहुव्रीहि</p>
<p>प्रश्न 18.<br />
(अ) &#8216;तल्लीन:&#8217; का सन्धि विधायक सूत्र लिखिए। [2]<br />
(i) खरिच<br />
(ii) अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः<br />
(iii) तोलिं<br />
(iv) यरोऽनुनासिकेऽनुनासिको वा</p>
<p>(आ) &#8216;उषषति का सन्धि विच्छेद होगा<br />
(i) उषो + षति<br />
(ii) उपोष + इति<br />
(iii) उ + पोषति<br />
(iv) उप + ओषति</p>
<p>प्रश्न 19.<br />
(अ) &#8216;मधु&#8217; पद में &#8216;मधुनी’ प्रातिपदिक के किस विभक्ति एवं वचन का का रूप है? [2]<br />
(आ) &#8216;मनसा&#8217; पद में &#8216;मनोभिः&#8217; प्रातिपदिक की किस विभक्ति एवं वचन का रूप है? (1)<br />
(i) तृतीया विभक्ति बहुवचन<br />
(ii) सप्तमी विभक्ति एकवचन<br />
(iii) चतुर्थी विभक्ति द्विवचन<br />
(iv) पंचमी विभक्ति बहुवचन</p>
<p>प्रश्न 20.<br />
(अ) &#8216;सेवेत&#8217; क्रियापद का पुरुष और वचन लिखिए। (2)<br />
(आ) &#8216;नी&#8217; धातु लोट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन का रूप है (1)<br />
(i) नयति<br />
(ii) नयतु<br />
(iii) नयत<br />
(iv) नय</p>
<p>प्रश्न 21.<br />
(अ) पठनीय&#8217; में प्रयुक्त प्रकृति प्रत्यय है। [1]<br />
(i) पठ् + ल्युट्<br />
(ii) पठ् + क्त्वा<br />
(iii) पठ् + शानच्<br />
(iv) पठ् + अनीयर्</p>
<p>(आ) स्था&#8217; धातु में क्त्वा प्रत्यय लगाने पर रूप होता है (1)<br />
(i) स्थात्वा<br />
(ii) तिष्ठित्वा<br />
(iii) स्थित्वा<br />
(iv) इनमें से कोई नहीं</p>
<p>प्रश्न 22.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक वाक्य का वाच्य परिवर्तन कीजिए। (2)<br />
(i) बालकः मार्गे अधावत्।<br />
(ii) सीता पत्रं लिखति।<br />
(iii) तेन पुस्तकं पठ्यते।</p>
<p style="text-align: center;"><strong>Solutions</strong></p>
<p>उत्तर 4.<br />
(अ) (iii) तारापीडः<br />
(आ) (i) चन्द्रापीडस्य</p>
<p>उत्तर 8.<br />
(अ) (i) दिलीपः<br />
(आ) (ii) गौः</p>
<p>उत्तर 12.<br />
(अ) (i) सर्वदमनः<br />
(आ) (iv) श्रृंगार रसः</p>
<p>उत्तर 16.<br />
(अ) (ii) कविषु कालिदासः श्रेष्ठः।<br />
(आ) (i) तृतीया</p>
<p>उत्तर 17.<br />
(आ) (i) द्विगु</p>
<p>उत्तर 18.<br />
(अ) (iii) तोलिं<br />
(आ) (iv) उप + ओषति</p>
<p>उत्तर 19.<br />
(अ) प्रथमा विभक्ति द्विवचन,<br />
(आ) (i) तृतीया विभक्ति बहुवचन</p>
<p>उत्तर 20.<br />
(अ) प्रथम पुरुष एकवचन<br />
(आ) (ii) नयत</p>
<p>उत्तर 21.<br />
(अ) (iv) पद् + अनीयर्<br />
(आ) (iii) स्थित्वा</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3 will help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 3, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-3/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18141</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-3/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-3/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Jun 2025 07:22:20 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18049</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3 are part of UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Pedagogy Model Paper Paper 3 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-3/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers/">UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Pedagogy</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 3</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3</h2>
<p><strong>समय :</strong><br />
3 घण्टे 15 मिनट<br />
<strong>पूर्णांक :</strong><br />
100</p>
<p><strong>निर्देश :</strong><br />
प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।<br />
<strong>नोट</strong></p>
<ul>
<li>सभी प्रश्न अनिवार्य हैं।</li>
<li>प्रश्न संख्या 1 वस्तुनिष्ठ प्रकार का है। प्रश्न संख्या 2 से 8 तक निश्चित उत्तरीय प्रश्न हैं। प्रश्न संख्या 7 से 12 तक अतिलघु उत्तरीय प्रश्न हैं, जिनमें से प्रत्येक का उत्तर लगभग 25 शब्दों में, प्रश्न संख्या 13 से 18 तक लघु उत्तरीय प्रश्न हैं, जिनमें से प्रत्येक का उत्तर लगभग 50 शब्दों में तथा प्रश्न संख्या 19 से 21 तक विस्तृत उत्तरीय प्रश्न हैं, जिनमें से प्रत्येक का उत्तर लगभग 250 शब्दों के अन्तर्गत लिखना है।</li>
<li>सभी प्रश्नों के निर्धारित अंक उनके सम्मुख अंकित हैं।</li>
</ul>
<p style="text-align: center;"><strong>बहुविकल्पीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 1.<br />
(क) इन्दिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विवापिसाराय (इग्नू) का मुख्यालय कहाँ शित हैं? <strong>[1]</strong><br />
(a) मुम्बई<br />
(b) नई दिल्ली<br />
(c) कालवण<br />
(d) जेन्न</p>
<p>(ख) भारत में राष्ट्रीय साक्षरता मिशन की स्थापना हुई <strong>[1]</strong><br />
(a) वर्ष 1948 में<br />
(b) वर्ष 1953 में<br />
(c) वर्ष 1966 में<br />
(d) वर्ष 1988 में</p>
<p>(ग) मकालीन शिक्षा क्ष किन हो मरों में से हुई ? <strong>[1]</strong><br />
(a) पदामिक तथा उच्च स्तर<br />
(b) निम्न्न तथा सवॊच्च स्तर<br />
(c) उच्च तथा व्यवसयिक स्तर<br />
(d) प्रधमिक तथ विशिष्ट</p>
<p>(घ) सर्वप्रथम जनवरी, 1948 में भारत के तत्कालीन शिक्षामन्त्री द्वारा किस सम्मेलन का आयोजन किया गया? <strong>[1]</strong><br />
(a) अखिल भारतीय मानव संसाधन सम्मेलन<br />
(b) अखिल भारतीय उच्चतर शिक्षा सम्मेलन<br />
(c) अखिल भारतीय शिक्षा सम्मेलन<br />
(d) अखिल भारतीय निम्न शिक्षा सम्मेलन</p>
<p>(ङ) प्रेरणा के स्रोत कौन-कौन से है? <strong>[1]</strong><br />
(a) आवश्यकताएँ<br />
(b) चालक तथा उद्दीपन<br />
(c) प्रेरक<br />
(d) ये सभी</p>
<p style="text-align: center;"><strong>निश्चित उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 2.<br />
मानसिक स्वाथ्य विज्ञान की परीक्षा मार। <strong>[1]</strong></p>
<p>प्रश्न 3.<br />
कौन-सा भारतीय विविद्यालय पूरब और पश्चिम के बीच जीवन साब और गारस्परिक शकित राई तचा विवेक को प्रोत्साहन देता है। <strong>[1]</strong></p>
<p>प्रश्न 4.<br />
मालवीय जी का मुख्य नारा क्या था? <strong>[1]</strong></p>
<p>प्रश्न 5.<br />
सामाजिक आपदाएँ कौन-कौन सी हैं? <strong>[1]</strong></p>
<p>प्रश्न 6.<br />
व्यक्तित्व को किस प्रकार का संगठन माना जाता है? <strong>[1]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>अतिलघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 7.<br />
पर्यावरण मित्रता से आपका क्या अभिप्राय है? <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 8.<br />
भारत में नारी शिक्षा के विकास पर टिप्पणी कीजिए। <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 9.<br />
मानसिक स्वास्थ्य का तात्पर्य बताइए। अच्छी शिक्षा के लिए मानसिक स्वास्थ्य की जानकारी क्यों आवश्यक है? <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 10.<br />
बुद्धि तथा उपलब्धि परीक्षण में क्या अन्तर है? <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 11.<br />
सीखना किसे कहते हैं? <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 12.<br />
उपसम्पदा क्या है? <strong>[4]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>लघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 13.<br />
राष्ट्रीय जनसंख्या नीति, 2000 की प्रमुख विशेषताओं का उल्लेख कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 14.<br />
मानसिक स्वास्थ्य के किन्हीं दो सामान्य या परिस्थितिजन्य कारकों को स्पष्ट कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 15.<br />
पर्यावरण संरक्षण से आप क्या समझते हैं? जल प्रदूषण को रोकने के लिए क्या उपाय करने चाहिए? <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 16.<br />
बुद्धि के द्वि-खण्ड (तत्त्व) सिद्धान्त के बारे में लिखिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 17.<br />
बौद्धकाल में स्त्री-शिक्षा की क्या व्यवस्था थी? <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 18.<br />
नवोदय विद्यालय का संक्षेप में वर्णन कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>विस्तृत उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 19.<br />
प्राचीन व मध्यकालीन शैक्षिक विशेषताओं की तुलना निम्न बिन्दुओं के आधार पर कीजिए। <strong>[10]</strong></p>
<ol>
<li>शिक्षा के उद्देश्य</li>
<li>पाठ्यक्रम</li>
<li>शिक्षा के केन्द्र</li>
</ol>
<p><strong>अथवा</strong><br />
बालिकाओं की शिक्षा के प्रसार में क्या बाधाएँ हैं? उनके निवारण के लिए सुझाव दीजिए। [<strong>5 + 5]</strong></p>
<p>प्रश्न 20.<br />
अध्ययन के प्रति रुचि उत्पन्न करने के उपाय सुझाइए। <strong>[10]</strong><br />
<strong>अथवा</strong><br />
व्यावसायिक निर्देशन क्या है? वर्तमान समय में व्यावसायिक शिक्षा का महत्त्व समझाइए। <strong>[5 + 5]</strong></p>
<p>प्रश्न 21.<br />
मुदालियर आयोग की प्रमुख संस्तुतियों का वर्णन कीजिए।<strong> [10]<br />
</strong><strong>अथवा</strong><br />
ऐनी बेसेण्ट के अनुसार शिक्षण विधियाँ क्या हैं? <strong>[10]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>उत्तरमाला</strong></p>
<p>उत्तर 1 :<br />
<strong>(b)</strong> नई दिल्ली<br />
<strong>(d)</strong> वर्ष 1988 में<br />
<strong>(a)</strong> पदामिक तथा उच्च स्तर<br />
<strong>(c)</strong> अखिल भारतीय शिक्षा सम्मेलन<br />
<strong>(d)</strong> ये सभी</p>
<p>उत्तर 2 :<br />
क्रो एवं क्रो के अनुसर, &#8220;मनसिक स्वास्त्य वह विज्ञान है, जो मानव का कल्यान करता है तथा मानव सम्भन्धोम के सीम तक उसका क्षेत्र है।&#8221;</p>
<p>उत्तर 3 :<br />
विस्वभारती विश्वविद्यालय।</p>
<p>उत्तर 4 :<br />
मालवीय जी का मुख्य नारा ‘हिन्दी-हिन्दू-हिन्दुस्तान&#8217; था।</p>
<p>उत्तर 5 :<br />
युद्ध, दंगा, आतंकवाद, अग्निकाण्ड आदि सामाजिक आपदाएँ हैं।</p>
<p>उत्तर 6 :<br />
व्यक्तित्व को गत्यात्मक संगठन माना जाता है।</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3 help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 3, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-3/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18049</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-2/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Jun 2025 06:48:04 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18062</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2 are part of UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Sanskrit Model Paper Paper 2 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-2/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers/">UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Sanskrit</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 2</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2</h2>
<p><strong>समय : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णांक : 70</strong></p>
<p><strong>निर्देश</strong> प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।</p>
<p>प्रश्न 1.<br />
निम्नलिखित गद्य खण्ड पर आधारित प्रश्नों के उत्तर दीजिए। (2 × 5=10)<br />
उषसि च उत्थाय तस्य रविडधार्मिकस्य मनोरथं धनविसरैः पूरयित्वा, रमणीयेषु प्रदेशेषु कृतवसतिः अल्पैरेवाहेभिः उज्जयिनीम् आगाम्। तत्र पौराणां नमस्कारालिसहस्त्राणि प्रतीचछन् विवेश नगरीम्। दृष्ट्वा च पितरं दूरादेव अवतीर्य वाजिनः मौलिना महीम् अगच्छत्। अथ प्रसारितभुजेन &#8216;एसेहि&#8217; इत्याहूय, पित्रा सुचिरं गाढम्, उपगूढः, करे गृहीत्वा विलासवतीभवनम् अनीयत राज्ञा। तयापि तथैव प्रत्युद्गम्य अभिनन्दितागमनः दिग्विजयसंबद्धाभिरेव &#8216;कथाभि: कंचित् कालं स्थित्वा, शुकनासं द्रष्टुम् आययौ। तत्रापि अमुनैव क्रमेण सुचिरं स्थित्वा, निवेद्य वैशम्पायनं स्कन्धावारवर्तिनं कुशलिनम् आलोक्य च मनोरमाम् आगत्य विलासवतीभवने एव सर्वाः स्नानादिकाः क्रियाः निरवर्तयत्।<br />
(i) चन्द्रापीडः जरविड़धार्मिकं किं दत्तवान्?<br />
(ii) पौराणां नमस्कारराञ्जलिसहस्त्राणि प्रतीच्छन् चन्द्रापीडः कुत्र &#8211; प्रविवेश?<br />
(iii) करे गृहीत्वा पित्रा चन्द्रापीडं कुत्र अनयत्?<br />
(iv) चन्द्रापीडः कं द्रष्टुम् आययौ?<br />
(v) चन्द्रापीड: कुत्र आजगाम?</p>
<p><strong>अथवा</strong><br />
प्रविश्य च गुहाद्वार एव धवलशिलातले समुपविष्टाम् अधोमुखीम् कथमपि तरलिकया विधृतशरीराम् महाश्वेताम् अपश्यत्। दृष्ट्वा च किमेतदिति तरलिकाम् अपृच्छत्। अथ महाश्वेतैव प्रत्यवादीत्-महाभाग! श्रुयताम्-केयूरकात् भवद्गमनम् आकर्य, विदीर्णमानसा समुत्पन्नानेक गुणवैराग्या पुनः कष्टतरतपश्चरणाय यावत् अत्रैवाहम् आयाता, तावत्र महाभागस्यैव तुल्याकृतिं ब्राह्मणयुवानम् अपश्यम् स तु माम् उपसृत्य अदृष्टपूर्वोऽपि प्रत्यभिजानन्निव सुचिरम् आलोक्य अब्रवीत्-“वरतनु, सवों जनो जगति वयसः सदृशम् आचरति। तव पुनः विसदृशानुष्ठाने कोऽयं प्रत्यनः? यदियं मालतीमालवे कण्ठप्रणयैकयोग्यता तनुः अनुचितेन अनेन तप:करणक्लेशेन ग्लानिम् उपनीयते&#8221; इति।<br />
(i) गुहाद्वारे प्रविश्य चन्द्रापीडः कां पश्यति?<br />
(ii) तरलिकां महाश्वेता विषये प्रश्नं कः पृच्छति?<br />
(iii) चन्द्रापीइस्य प्रश्नोत्तरम् का ददाति?<br />
(iv) धवलशिलातले का समुपविष्टाम?<br />
(v) महाश्वेता कम् अपश्यत्?</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
अपनी पाठ्य-पुस्तक के आधार पर किसी एक पात्र का हिन्दी में चरित्र चित्रण कीजिए। (अधिकतम 100 शब्द) (4)<br />
(i) शुकनास<br />
(ii) कादम्बरी<br />
(iii) चन्द्रापीड</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
बाणभट्ट का जीवन परिचय हिन्दी अथवा संस्कृत में दीजिए। (4)</p>
<p>प्रश्न 4.<br />
निम्नलिखित प्रश्नों के सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) शुकः&#8217; कादम्बर्याम् पूर्वजन्मनि कः आसीत् ?<br />
(i) श्वेतकेतु<br />
(ii) कपिञ्जल:<br />
(iii) वैशम्पायनः<br />
(iv) चन्द्रापोड:</p>
<p>(आ) पुण्डरीकस्य पिता कः?<br />
(i) श्वेतकेतुः<br />
(ii) अश्वकेतुः<br />
(iii) सूर्यकेतुः<br />
(iv) चन्द्रकेतुः</p>
<p>प्रश्न 5.<br />
निम्नलिखित श्लोकों में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) स त्वं मदीयेन शरीरवृत्तिं देहेन निर्वर्तयितुं प्रसीद।<br />
दिनावसानोत्सुकबालवत्सा विसृज्यतां धेनुरियं महर्षेः।।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) तस्मिन् क्षणे पालयितुः प्रजाना मुत्पश्यत: सिंहनिपातमुत्रम्।<br />
अवाङ्मुखस्योपरि पुष्पवृष्टिः पपात विद्याधरहस्तमुक्ता।।</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित संस्कृत में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) निशम्य देवानुचरस्य वाचं मनुष्यदेवः पुनरप्युवाच।<br />
धेन्वा तदध्यासितकातक्ष्या निरीक्ष्यमाणः सुतरां दयालुः।।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
(आ) पुरन्दर श्री; पुरमुत्पताक, प्रविश्य पौरैरभिनन्द्यमानः।<br />
भुजे भुजङ्गेन्द्रसमानसारे, भूयः स भूमेधुरमाससञ्ज</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
कालिदास का संक्षिप्त जीवन परिचय हिन्दी या संस्कृत में दीजिए। (4)<br />
<strong>अथवा</strong><br />
कालिदास की काव्यशैली संक्षेप में हिन्दी अथवा संस्कृत में लिखिए।</p>
<p>प्रश्न 8.<br />
निम्नलिखित में दिए गए विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) रघुवंशे समुपवर्णित: अन्तिमः राजा अस्ति<br />
(i) चन्द्रकेतुः<br />
(i) अग्निवर्णः<br />
(iii) मलयकेतुः<br />
(iv) अजः</p>
<p>(आ) नन्दिनी ग द्वाविंशे दिवसे कुत्र प्रविष्टा?<br />
(i) कानने<br />
(ii) देवालये<br />
(iii) गुहायाम्<br />
(iv) वने</p>
<p>प्रश्न 9.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक की हिन्दी में ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) रम्यान्तर: कमलिनीहरितैः सरोभि<br />
श्छायाद्रुमैर्नियमितामयूखतापः।<br />
भूयात् कुशेशयरजोमृदुरेणुरस्याः<br />
शान्तानुकूलपवनश्च शिवश्च पन्थाः।।</p>
<p><strong>अथवा</strong><br />
(आ) शुश्रूवस्व गुरुन् कुरु प्रियसखीवृत्तिं सपत्नीज़ने<br />
भर्तर्विप्रकृताऽपि रोषणतया मा स्म प्रतीपं गमः।<br />
भूयिष्ठं भव दक्षिणा परिजने भाग्येष्वनुत्सेकिन<br />
यान्तयेवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः।।</p>
<p>प्रश्न 10.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक सूक्ति की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(i) अति स्नेह: पापशही।<br />
(ii) वनौकसोऽपि सन्तो लौकिकज्ञा वयम्। वामाः कुलस्याधायः।<br />
(iii) अपसृत पाण्डुपत्रा मुञ्चन्तयश्रूणीव लताः</p>
<p>प्रश्न 11.<br />
महाकवि कालिदास की नाट्य शैली का परिचय हिन्दी या संस्कृत में दीजिए। [4]</p>
<p>प्रश्न 12.<br />
निम्नलिखित दिए गए विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) दुष्यन्तस्य नाट्यशास्त्रीय श्रेणी अस्ति [1]<br />
(i) मीरललितः<br />
(ii) धीरप्रशान्तः<br />
(iii) धीरोदात्तः<br />
(iv) धीर गंभीर:</p>
<p>(आ) अभिज्ञानशाकुन्तले कति ऋषयः सन्ति?<br />
(i) त्रयः<br />
(ii) पञ्च<br />
(iii) षट्<br />
(iv) द्वौ</p>
<p>प्रश्न 13.<br />
निम्नलिखित विषयों में से किसी एक विषय पर संस्कृत में 10 पंक्तियों में निबन्ध लिखिए। (10)<br />
(i) जनसंख्याः<br />
(ii) मेरा प्रिय कविः कलिदासः<br />
(iii) परोपकार:<br />
(iv) महात्मा गाँधी</p>
<p>प्रश्न 14.<br />
उपमा अलंकार की परिभाषा (हिन्दी अथवा संस्कृत) में सोदाहरण लिखिए।<br />
<strong>अथवा</strong><br />
उत्प्रेक्षा अलंकार की परिभाषा संस्कृत में लिखिए। [3]</p>
<p>प्रश्न 15.<br />
निम्नलिखित में से किन्हीं चार का संस्कृत में अनुवाद कीजिए। (8)<br />
(i) साधु की कुटिया नदी के पास है।<br />
(ii) गाँव के चारों ओर वृक्ष हैं।<br />
(iii) राम ने रावण को बाण से मारा।<br />
(iv) सुरेश पैर से लँगड़ा है।<br />
(v) विद्या से नम्रता आती है।<br />
(vi) हरि को लड्डू अच्छे लगते हैं।</p>
<p>प्रश्न 16.<br />
(अ) निम्नलिखित रेखांकित पदों में से किन्हीं दो में नियम-निर्देशपूर्वक विभक्ति का उल्लेख कीजिए। (2)<br />
(i) <span style="text-decoration: underline;">रामाय</span> नमः<br />
(ii) दिलीप: <span style="text-decoration: underline;">नरेषु</span> श्रेष्ठः आसीत्।।<br />
(iii) स: <span style="text-decoration: underline;">अक्ष्गा</span> काणः।</p>
<p>(आ) &#8216;सः चौरात् बिभेति&#8217; इस वाक्य में &#8216;चौरात्’ पद में विभक्ति है?<br />
(i) द्वितीया<br />
(ii) पञ्चमी<br />
(iii) सप्तमी<br />
(iv) षष्ठी</p>
<p>प्रश्न 17.<br />
(अ) निम्नलिखित पदों में से किसी एक पद में विग्रह कीजिए। (3)<br />
(i) मातरौ<br />
(ii) यथाशक्ति<br />
(iii) प्रतिदिनम्</p>
<p>(आ) नवरात्र में प्रयुक्त समास का नाम है।<br />
(i) द्विगु<br />
(ii) अव्ययीभाव<br />
(iii) द्वन्द्व कर्मधारयः</p>
<p>प्रश्न 18.<br />
(अ) जगदीशः का सन्धि विधायक सूत्र लिखिए। [1]<br />
(आ) वागीश;&#8217; का विच्छेद हैं। [1]<br />
(i) चाक् + गीशः<br />
(ii) वाम् + ईशः<br />
(iii) वाग् + ईशः<br />
(iv) वाग् + एश:</p>
<p>प्रश्न 19.<br />
(अ) वारिणा पद में &#8216;वारिणी&#8217; प्रातिपदिक के किस विभक्ति एवं वचन का रूप हैं? (2)<br />
(आ) &#8216;वारिणि&#8217; पद में ‘चारि&#8217; प्रातिपदिक के किस विभक्ति व वचन का रूप हैं? (1)<br />
(i) तृतीया, एकवचन<br />
(ii) चतुथीं, द्विवचन<br />
(iii) सप्तमी, एकवचन<br />
(iv) प्रचमा, एकवचन</p>
<p>प्रश्न 20.<br />
(अ) &#8216;नयामि&#8217; क्रियापद का पुरुष और वचन लिखिए। (1)<br />
(आ) &#8216;नी&#8217; धातु के लोट्लकार उत्तमपुरुष एकवचन का रूप लिखिए। (1)<br />
(i) नयानि<br />
(ii) नेष्ये<br />
(iii) नयै<br />
(iv) अनये</p>
<p>प्रश्न 21.<br />
(अ) ‘पठन्&#8217; प्रयुक्त प्रकृति एवं प्रत्यय है। [1]<br />
(i) पठ् + ल्युट्<br />
(ii) पद् + क्त्वा<br />
(iii) पद् + शनिच्<br />
(iv) पद् + अनीयर्</p>
<p>(आ) &#8216;नी&#8217; धातु में ल्युट् प्रत्यय लगाने पर रूप होता है।<br />
(i) नयनम्<br />
(ii) नयन्<br />
(iii) नयमान:<br />
(iv) इनमें से कोई नहीं</p>
<p>प्रश्न 22.<br />
अधोलिखित वाक्यों में से किसी एक का वाच्य परिवर्तन कीजिए। (2)<br />
(i) बालक ग्रामं गच्छति<br />
(ii) रमा पुस्तकम् पठति<br />
(iii) तेन हस्यते</p>
<p style="text-align: center;"><strong>Solutions</strong></p>
<p>उत्तर 1.<br />
(i) चन्द्रापीडः जरद्रविडधार्मिकं धनराशिं दत्तवान्।<br />
(ii) पौराणां नमस्काराञ्जलिसहस्त्राणि प्रतीच्छन् चन्द्रापीड: उज्जयिन्याम् प्रविवेश।<br />
(iii) करें गृहीत्वा पित्रा चन्द्रापीड विलासवती भवनं अनयत्।<br />
(iv) चन्द्रापीछः शुकनासं द्रष्टुम आययौ।<br />
(v) चन्द्रापीडः उज्जयिनीम् आजगाम्।</p>
<p><strong>अथवा</strong><br />
(i) गुहाद्वारे प्रविश्य चन्द्रापीडः महाश्वेतां पश्यति।<br />
(ii) तरलिको महाश्ता विषये प्रश्नं चन्द्रापीडः पृच्छति।<br />
(iii) चन्द्रापीडस्य प्रश्नोत्तरम् महाश्वेता ददाति।<br />
(iv) धवलशिलातले महाश्वेता समुपविष्टाम आसीत्।<br />
(v) चन्द्रापस्यैव तुल्याकृति ब्राह्मण युवानम् अपश्यत्</p>
<p>उत्तर 4.<br />
<strong>(अ)</strong> (iii) वैशम्पायनः,<br />
<strong>(आ)</strong> (i) श्वेतकेतुः</p>
<p>उत्तर 8.<br />
<strong>(अ)</strong> (ii) अग्निवर्णः<br />
<strong>(आ)</strong> (iii) गुहायाम्</p>
<p>उत्तर 12.<br />
<strong>(अ)</strong> (iii) धीरोदात्तः<br />
<strong>(आ)</strong> (i) त्रयः</p>
<p>उत्तर 18.<br />
<strong>(अ)</strong> &#8216;झलां जशोऽन्ते&#8217;<br />
<strong>(आ)</strong> (i) वाक् + गीशः</p>
<p>उत्तर 19.<br />
<strong>(अ)</strong> द्वितीया विभक्ति, द्विवचन<br />
<strong>(आ)</strong> (iii) सप्तमी, एकवचन</p>
<p>उत्तर 20.<br />
<strong>(अ)</strong> इस प्रश्न के उत्तर के लिए पृष्ठ संख्या 84-94 देखें।<br />
<strong>(आ)</strong> नयानि</p>
<p>उत्तर 21.<br />
<strong>(अ)</strong> (i) पठ् + ल्युट्<br />
<strong>(आ)</strong> (i) नयनम्</p>
<p>उत्तर 22.<br />
(i) बालकेन ग्रामः गम्यते।<br />
(ii) रमया पुस्तकं पठ्यते।<br />
(iii) स; इसति।</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2 will help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 2, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18062</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-2/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Jun 2025 05:58:53 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18029</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2 are part of UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Pedagogy Model Paper Paper 2 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-2/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers/">UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Pedagogy</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 2</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2</h2>
<p><strong>समय :</strong><br />
3 घण्टे 15 मिनट<br />
<strong>पूर्णांक :</strong><br />
100</p>
<p><strong>निर्देश :</strong><br />
प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।<br />
<strong>नोट</strong></p>
<ul>
<li>सभी प्रश्न अनिवार्य हैं।</li>
<li>प्रश्न संख्या 1 वस्तुनिष्ठ प्रकार का है। प्रश्न संख्या 2 से 8 तक निश्चित उत्तरीय प्रश्न हैं। प्रश्न संख्या 7 से 12 तक अतिलघु उत्तरीय प्रश्न हैं, जिनमें से प्रत्येक का उत्तर लगभग 25 शब्दों में, प्रश्न संख्या 13 से 18 तक लघु उत्तरीय प्रश्न हैं, जिनमें से प्रत्येक का उत्तर लगभग 50 शब्दों में तथा प्रश्न संख्या 19 से 21 तक विस्तृत उत्तरीय प्रश्न हैं, जिनमें से प्रत्येक का उत्तर लगभग 250 शब्दों के अन्तर्गत लिखना है।</li>
<li>सभी प्रश्नों के निर्धारित अंक उनके सम्मुख अंकित हैं।</li>
</ul>
<p style="text-align: center;"><strong>बहुविकल्पीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 1.<br />
(क) सामान्य विषयों तथा लौकिक विषयों को शिक्षा में शामिल करना किस धर्म के शिक्षा पद्धति में की गई थी? <strong>[1]</strong><br />
(a) वैदिककालीन<br />
(b) मध्यकालीन<br />
(c) बौद्धकालीन<br />
(d) जैनकालीन</p>
<p>(ख) भारत में आधुनिक विश्वविद्यालय की स्थापना का सुझाव दिया गया था। <strong> [1]</strong><br />
(a) 1813 के आज्ञा-पत्र द्वारा<br />
(b) 1833 के आज्ञा-पत्र द्वारा<br />
(c) 18:35 के मैकाले के विवरण-पत्र द्वारा<br />
(d) 1854 के वुड़ के घोषण-पत्र द्वारा</p>
<p>(ग) मुस्लिम काल में बिस्मिल्लाह संस्कार के समय बालक की आयु क्रितनी होती थी? <strong> [1]</strong><br />
(a) 5 वर्ष 5 माह 5 दिन<br />
(b) 8 वर्ष 8 माह 8 दिन<br />
(c) 2 वर्ष 2 माह 2 दिन<br />
(d) 4 वर्ष 4 माह एवं 4 दिन</p>
<p>(घ) निम्न में से कौन एक गाँधीजी की शिक्षा योजना नहीं थी? <strong> [1]</strong><br />
(a) बेसिक शिक्षा<br />
(b) वर्धा योजना<br />
(c) नई तालीम<br />
(d) हस्तशिल्प शिक्षा</p>
<p>(ङ) प्राचीन काल में उच्च शिक्षा प्राप्त स्त्रियों को क्या कहा जाता था? <strong> [1]</strong><br />
(a) ब्रह्मवादिनी<br />
(b)दुर्गावादिनी<br />
(c) वैदवादिनी<br />
(d) सप्तगयादिनी</p>
<p style="text-align: center;"><strong>निश्चित उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 2.<br />
मुस्लिम काल में उच्च शिक्षा की व्यवस्था किन संस्थाओं में होती थी? <strong> [1]</strong></p>
<p>प्रश्न 3.<br />
भारत में निरक्षरता दूर करने के लिए किस प्रकार की शिक्षा की आवश्यकता है? <strong> [1]</strong></p>
<p>प्रश्न 4.<br />
आग लगने का केन्द्रित कारक कौन होता है? <strong> [1]</strong></p>
<p>प्रश्न 5.<br />
भारत की नई जनसंख्या नीति कब घोषित की गई? <strong> [1]</strong></p>
<p>प्रश्न 6.<br />
सामूहिक अशाब्दिक बुद्धि परीक्षण किन लोगों के लिए होता है? <strong> [1]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>अतिलघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 7.<br />
भारत में सामाजिक शिक्षा के उद्देश्य और लक्ष्य बताइए। <strong> [4]</strong></p>
<p>प्रश्न 8.<br />
पर्यावरण का शाब्दिक अर्थ है। <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 9.<br />
उपलब्धि परीक्षण के क्या उद्देश्य हैं। <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 10.<br />
मानसिक स्वास्थ्य को महत्त्व लिखिए। <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 11.<br />
प्राकृतिक आपदा से क्या आशय है? <strong>[4]</strong></p>
<p>प्रश्न 12.<br />
थॉर्नडाइक के अनुसार उपलब्धि परीक्षण क्या है? <strong>[4]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>लघु उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 13.<br />
भूकम्प आने से क्या-क्या हानियाँ होती हैं? <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 14.<br />
शिक्षा के प्रसार के लिए राज्य सरकार द्वारा क्या क्या प्रयास किए जा रहे हैं? <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 15.<br />
निर्देशन और परामर्श में अन्तर स्पष्ट कीजए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 16.<br />
मानसिक स्वास्थ्य तथा मानसिक विज्ञान में अन्तर स्पष्ट कीजिए। <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 17.<br />
शिक्षा में अवरोधन के क्या कारण है? <strong>[6]</strong></p>
<p>प्रश्न 18.<br />
जनसंख्या विस्फोट क्या है? भारत में जनसंख्या वृद्धि के क्या कारण है? <strong>[6]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>विस्तृत उत्तरीय प्रश्न</strong></p>
<p>प्रश्न 19.<br />
वैदिककाल तथा बौद्ध शिक्षा की समानताओं तथा असमानताओं का वर्णन कीजिए। <strong>[10]</strong><br />
<strong>अथवा</strong><br />
मध्यकालीन मुस्लिम शिक्षा की विशेषताओं पर प्रकाश डालिए।<strong> [10]</strong></p>
<p>प्रश्न 20.<br />
सीखना क्या है? थॉर्नडाइक के अनुसार सीखने के मुख्य नियमों का वर्णन कीजिए। <strong>[10]</strong><br />
<strong>अथवा</strong><br />
बुद्धिलब्धि क्या है? इसे कैसे निकला जाता है? शिक्षा में इसकी क्या उपयोगिता है? <strong>[5 + 5]</strong></p>
<p style="text-align: center;"><strong>उत्तरमाला</strong></p>
<p>उत्तर 1 :<br />
<strong>(c)</strong> बौद्धकालीन<br />
<strong>(c)</strong> बौद्धकालीन<br />
<strong>(d)</strong> 4 वर्ष 4 माह एवं 4 दिन<br />
<strong>(c)</strong> नई तालीम<br />
<strong>(a)</strong> ब्रह्मवादिनी</p>
<p>उत्तर 2 :<br />
मुस्लिम काल में उच्च शिक्षा की व्यवस्था मदरसों में होती थी।</p>
<p>उत्तर 3 :<br />
अनिवार्य प्राथमिक शिक्षा तथा प्रौढ़-शिक्षा की व्यवस्था की आवश्यकता हैं।</p>
<p>उत्तर 4 :<br />
आग लगने के पीछे मनुष्य केन्द्रित कारक होता है।</p>
<p>उत्तर 5 :<br />
भारत की नई जनसंख्या नीति 15 फरवरी, 2000 को प्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयी द्वारा घोषित की गई।</p>
<p>उत्तर 6 :<br />
मुख्यतः अनपढ़ तथा मानसिक रूप से पिछड़े बच्चों का परीक्षण करने के लिए।</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2 help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Pedagogy Model Papers Paper 2, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-pedagogy-model-papers-paper-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18029</post-id>	</item>
		<item>
		<title>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1</title>
		<link>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-1/</link>
					<comments>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-1/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Safia]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Jun 2025 05:57:36 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Model Papers]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.upboardsolutions.com/?p=18032</guid>

					<description><![CDATA[UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1 are part of UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1. Board UP Board Textbook NCERT Class Class 12 Subject Sanskrit Model Paper Paper 1 Category UP Board Model Papers UP Board Class 12 ... <a title="UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1" class="read-more" href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-1/" aria-label="Read more about UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1">Read more</a>]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1 are part of <a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers/">UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers</a>. Here we have given UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1.</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td><strong>Board</strong></td>
<td>UP Board</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Textbook</strong></td>
<td>NCERT</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Class</strong></td>
<td>Class 12</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Subject</strong></td>
<td>Sanskrit</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Model Paper</strong></td>
<td>Paper 1</td>
</tr>
<tr>
<td><strong>Category</strong></td>
<td><a href="https://www.upboardsolutions.com/up-board-model-papers/">UP Board Model Papers</a></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h2>UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1</h2>
<p><strong>समय : 3 घण्टे 15 मिनट</strong><br />
<strong>पूर्णांक : 70</strong></p>
<p><strong>निर्देश</strong> प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्न-पत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।</p>
<p>प्रश्न 1.<br />
निम्नलिखित गद्य खण्ड़ पर आधारित प्रश्नों के उत्तर दीजिए। (2 × 5 = 10)<br />
अथ केयूरक; “देवि! देवस्य चन्द्रापीडस्य प्रसादभूमिः एषा पत्रलेखा नाम ताम्बूलकरङ्कवाहिनी इत्यभिधाय पत्रलेखाम् अदर्शयत्। अथ कादम्बरी दृष्ट्वा तां &#8220;अहो मानुषीषु पक्षपात: प्रजापतेः&#8217; इति चिन्तायांबभूव। कृत प्रणामां च तां, सादरम् &#8216;एह्मोहि&#8217; इत्याहूय आत्मनः समीपे समुपावेशयत्। दर्शनादेव उपारुढप्रीत्यतिशया च मुहुर्मुहुरेनाम् करतलेन पस्पर्श।<br />
(i) उपरोक्त गद्यांश किस पुस्तक से उद्धृत है?<br />
(ii) चन्द्रापस्य <span style="text-decoration: underline;">प्रसादभूमिः</span> का अस्ति?<br />
(iii) &#8220;<span style="text-decoration: underline;">अहो मानुषीषु पक्षपात: प्रजापते:</span>&#8221; रेखांकित अंश का अनुवाद लिखिए।<br />
(iv) &#8216;करतलेन&#8217; में कौन-सी विभक्ति है?<br />
(v) ‘मुहुर्मुहुः&#8217; का शाब्दिक अर्थ लिखिए।</p>
<p><strong>अथवा</strong><br />
नितिया केयूरकण सह पत्रलेखाथाम्, पितुः पादमूल गत्वा शुकनासमुर्खन वैशम्पायनप्रत्युद्गमनाय आत्मानं मोचयित्वा जननीभवने निर्वर्तितशरीरस्थितिः तं दिवसं यामिन्या: यामद्वयं च सुदर्शनौत्सुक्येन जाग्रदेव नीत्वा अपररात्रवेलाम् इन्द्रायुधम् आरुह्य, सुबहुना तुरङ्गम् बलेन अनुगम्यमानः, नगर्याः निर्गत्य शिप्राम् उत्तीर्य, दशपुरगामिना मार्गेण प्रावर्तत गन्तुम्। तावत्यैव अपररात्रवेलया योजनेत्रितयम् अलङ्घयत्।<br />
(i) अस्य गद्यांशस्य प्रणेता कः?<br />
(ii) चन्द्रापीड: कैन मार्गेण प्रवर्तत गन्तुम्?<br />
(iii) <span style="text-decoration: underline;">&#8216;अपररात्रवेलया योजनत्रितयम् अलङ्घयत्&#8217;</span> रेखांकित अंश का अनुवाद कीजिए।<br />
(iv) &#8216;प्रत्युद्गमनाय&#8217; का शाब्दिक अर्थ लिखिए।<br />
(v) ‘मोचयित्वा&#8217; में कौन-सा प्रत्यय हैं?</p>
<p>प्रश्न 2.<br />
अपनी पाठ्यपुस्तक के आधार पर किसी एक पात्र का हिन्दी में चरित्र-चित्रण लिखिए। (अधिकतम 100 शब्द) [4]<br />
(i) महाश्वेता।<br />
(ii) पत्रलेखा<br />
(iii) चन्द्रापीड़</p>
<p>प्रश्न 3.<br />
बाणभट्ट के गद्य शैली की विवेचना हिन्दी अथवा संस्कृत में कीजिए। (अधिकतम 100 शब्द) [4]</p>
<p>प्रश्न 4.<br />
निम्नलिखित प्रश्नों का सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) केयूरकः कः आसीत्? [1]<br />
(i) कादम्बर्याः सेवकः<br />
(ii) कादम्बर्या: भाता<br />
(iii) कादम्बर्याः पिता<br />
(iv) महाश्वेतायाः भ्राता</p>
<p>(आ) कादम्बर्याः माता का आसीत्? [1]<br />
(i) पत्रलेखा<br />
(ii) मदलेखा<br />
(iii) मदिरा<br />
(iv) विलासवती</p>
<p>प्रश्न 5.<br />
अधोलिखित में से किसी एक श्लोक की हिन्दी में सन्दर्भ सहित व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) एकतिपत्रं जगतः प्रभुत्वं नवं वयः कान्तमिदं वपुश्च।<br />
अलपस्य हेतोबैहुहातुमिच्छन् विचारमूढः प्रतिभासि में त्वम्।।<br />
(आ) संतानकामाय तथेति कामं, राज्ञे प्रतिश्रुत्य पयस्विनी सा।<br />
दुग्ध्वा पय: पत्रपुटे मदीयं, पुत्रोपभुक्ष्वेति तमादिदेश।।</p>
<p>प्रश्न 6.<br />
अधोलिखित में से किसी एक श्लोक की सन्दर्भ सहित संस्कृत में व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) स त्वं मदीयेन शरीरवृत्तिं देहेन निर्वर्तयुित प्रसीद।<br />
दिनावसानोत्सुकबालवत्सा, विसृज्यतां धेनुरियं महर्षेः।।<br />
(आ) इत्थं क्षितीशेन वसिष्ठधेनुः, विज्ञापिता प्रीततरा बभूव।<br />
तदन्विता हेमवताच्च कुक्षे, प्रत्याययावाश्रममश्नमेण।।</p>
<p>प्रश्न 7.<br />
कालिदास की काव्यशैली संक्षेप में हिन्दी अथवा संस्कृत में लिखिए। (अधिकतम 100 शब्द) [4]</p>
<p>प्रश्न 8.<br />
निम्नलिखित दिए गए विकल्पों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए।<br />
(अ) इक्ष्वाकुवंशे समुत्पन्नः बभूव।<br />
(i) दिलीपः<br />
(ii) अज:<br />
(iii) रघुः<br />
(iv) सवें</p>
<p>(आ) नन्दिनी कस्य धेनुः अस्ति?<br />
(i) दिलीपस्य<br />
(ii) वसिष्ठस्य<br />
(iii) नन्दच्याः<br />
(iv) सुदक्षिणायाः</p>
<p>प्रश्न 9.<br />
अधोलिखित खण्ड से किसी एक अंश की हिन्दी में ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए। (2 + 5 = 7)<br />
(अ) यस्य त्वया व्रणविरोपणमिङ्गदीनां<br />
तैलं न्यषिच्यत मुखे कुशसूचिविद्धे।<br />
श्यामाकमुष्टिपरिधितको जहाति<br />
सोऽयं न पुत्रकृतक: पदवीं मृगस्ते।।</p>
<p>(आ) वनज्योत्स्ने, चूतसंगताऽपि मां प्रत्यालिऽतोगताभिः शाखाबाहुभिः।<br />
अद्मप्रभृति दूरपरिवर्तिनी ते खलु भविष्यामि।</p>
<p>प्रश्न 10.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक सूक्ति की सन्दर्भ सहित हिन्दी में व्याख्या लिखिए। (2 + 5 = 7)<br />
(i) न खलु धीमतां कश्चिविषयो नाम।<br />
(ii) अर्थोहिकन्या परकीय एव।<br />
(iii) अतिस्नेहः पापशङ्की</p>
<p>प्रश्न 11.<br />
कालिदास का जीवन परिचय हिन्दी या संस्कृत में लिखिए। (अधिकतम 100 शब्द) [4]</p>
<p>प्रश्न 12.<br />
(अ) &#8216;मालविकाग्निमित्रम्&#8217; किसकी कृति है &#8211; [1]<br />
(i) भवभूति<br />
(ii) मास<br />
(iii) शूद्रक<br />
(iv) कालिदास</p>
<p>(आ) शकुन्तला कस्य ऋघेः आश्रमे न्यवस?<br />
(i) विश्वामित्रस्य<br />
(ii) वशिष्ठस्य<br />
(iii) कण्वस्य<br />
(iv) दुर्वासामुनेः</p>
<p>प्रश्न 13.<br />
निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर 10 पंक्तियों का संस्कृत में निबन्ध लिखिए। (10)<br />
(i) प्रयाग-वर्णनम्<br />
(ii) पर्यावरणसंरक्षणम्<br />
(iii) आचार: परमो धर्मः<br />
(iv) उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः।</p>
<p>प्रश्न 14.<br />
&#8216;रूपक अलंकार की परिभाषा (हिन्दी या संस्कृत) में लिखिए। (3)<br />
<strong>अथवा</strong><br />
&#8216;उपमा अलंकार का उदाहरण संस्कृत में लिखिए।</p>
<p>प्रश्न 15.<br />
अधोलिखित में से किन्हीं चार वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद कीजिए। (2 × 4 = 8)<br />
(i) पुत्र के साथ पिता जाता है।<br />
(ii) गाँव के दोनों ओर वृक्ष हैं।<br />
(iii) ज्ञान के बिना मुक्ति नहीं।<br />
(iv) कालिदास कवियों में श्रेष्ठ कवि हैं।<br />
(v) विष्णु को नमस्कार।।<br />
(vi) गाँव के समीप नदी बहती है।</p>
<p>प्रश्न 16.<br />
(अ) अधोलिखित रेखांकित पदों में से किसी एक में नियम निर्देश का उल्लेख कीजिए। (2)<br />
(i) <span style="text-decoration: underline;">पापात्</span> निवारयति।<br />
(ii) रावणः <span style="text-decoration: underline;">रामाय</span> दुह्यति।<br />
(iii) <span style="text-decoration: underline;">गोषु</span> कृष्णा बहुक्षीरा।</p>
<p>(आ) &#8216;भक्तः&#8217; <span style="text-decoration: underline;">रामाय</span> रोचते&#8217; में रेखांकित पद में कौन-सी विभक्ति कीजिए।<br />
(i) पञ्चमी<br />
(ii) चतुर्थी<br />
(iii) षष्ठी<br />
(iv) तृतीया</p>
<p>प्रश्न 17.<br />
(अ) निम्नलिखित पदों में से किसी एक पद में समास विग्रह कीजिए। (2)<br />
(i) उपकृष्णम्<br />
(ii) पञ्चवटी<br />
(iii) रामकृष्णौ</p>
<p>(आ) &#8216;यथाशक्ति&#8217; में प्रयुक्त समास का नाम है। [1]<br />
(i) द्वन्द्व<br />
(ii) द्विगु<br />
(iii) अव्ययीभाव<br />
(iv) कर्मधारय</p>
<p>प्रश्न 18.<br />
(अ) &#8216;सज्जन:&#8217; का सन्धि विधायक सूत्र लिखिए। [2]<br />
(आ) &#8216;सच्चित् का विच्छेद है। [1]<br />
(i) सत् + चित्<br />
(ii) सच् + चित्<br />
(iii) सच्चि + त्.<br />
(iv) स + चित्</p>
<p>प्रश्न 19.<br />
(अ) &#8216;वारिणा&#8217; पद में &#8216;वारि&#8217; प्रातिपदिक के किस विभक्ति एवं वचन का रूप हैं? (2)<br />
(आ) &#8216;नाम्ने पद में &#8216;नामन्’ प्रातिपदिक के किस विभक्ति एवं वचन का रूप हैं &#8211;<br />
(i) सप्तमी विभक्ति बहुवचन<br />
(ii) तृतीया विभक्ति एकवचन<br />
(iii) चतुर्थी विभक्ति द्विवचन<br />
(iv) चतुर्थी विभक्ति एकवचन</p>
<p>प्रश्न 20.<br />
(अ) ‘नयामि&#8217; क्रियापद् का पुरुष और वचन लिखिए। [2]<br />
(आ) &#8216;दा&#8217; धातु के लोट् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन का रूप होगा [1]<br />
(i) ददामि<br />
(ii) ददाव।<br />
(iii) ददानि<br />
(iv) ददातु।</p>
<p>प्रश्न 21.<br />
(अ) &#8216;पीत्वा&#8217; पद में प्रयुक्त प्रकृति एवं प्रत्यय है। [1]<br />
(i) पा + तुमुन्<br />
(ii) पा + क्त्वा<br />
(iii) पा + अनीयर्<br />
(iv) पा + ल्युट्</p>
<p>(आ) &#8216;भू&#8217; धातु में तुमुन् प्रत्यय लगाने पर शब्द बनेगा [1]<br />
(i) भूतम्<br />
(ii) भवितुम्<br />
(iii) भवतुम्<br />
(iv) भूत्वा</p>
<p>प्रश्न 22.<br />
अधोलिखित वाक्यों में से किसी एक का वाच्य परिवर्तन कीजिए। [2]<br />
(i) रमा पत्रं लिखति।<br />
(ii) त्वया गृहं गम्यते। .<br />
(iii) स: रामायणं पठति।</p>
<p style="text-align: center;"><strong>Solutions</strong></p>
<p>उत्तर 1.<br />
(i) चन्द्रापीडकथा।<br />
(i) पत्रलेखा।<br />
(iii) अहो! मनुष्य स्त्रों पर भी विधाता ने पक्षपात किया है।<br />
(iv) तृतीया विभक्तिः<br />
(v) बार-बार।</p>
<p><strong>अथवा</strong><br />
(i) महाकवि बाणभट्ट।<br />
(ii) दशपुरगामिना मार्गेण।<br />
(iii) उतनी ही रात्रि की दुसरी बेला में तीन योजन पार कर गया।<br />
(iv) अगवानी हेतु।<br />
(v) क्त्वा।</p>
<p>उत्तर 3.<br />
<strong>बाणभट्ट की गद्य शैली</strong> बाण संस्कृत गच्च काव्य के मूर्धन्य सम्राट माने गए हैं। उन्होंने गद्य में पद्यों से भी अधिक सौन्दर्य एवं चमत्कार-प्रदर्शन किया हैं। बाण के अनुसार नवीन या चमत्कारिक अर्थ, उत्कृष्ट स्वभावोक्ति, सरल श्लेष प्रयोग, सुन्दर राभिव्यक्ति और ओज-गुणयुक्त शब्दयोजना, ये सारे गुण एकत्र दुर्लभ हैं। परन्तु बाण की रचनाओं में ये सभी गुण प्राप्त होते हैं। बाण पाञ्चाली रीति के कवि हैं। बाण के वर्णनों में भाव और भाषा का सामंजस्य, भावानुकूल भाषा का प्रयोग, अलंकारों का सुसंयत प्रयोग, भाषा में आरोह और अवरोह तथा लम्बी समासयुक्त पदावली के पश्चात् लघु-पदावली गुण विशेष रूप से प्राप्त होते हैं। संक्षेप में बाणभट्ट की गद्य शैली सभी काव्यात्मक तत्त्वो से युक्त हैं।</p>
<p>उत्तर 4.<br />
<strong>(अ)</strong> (i) कादम्बर्याः सेवकः<br />
<strong>(आ)</strong> (ii) मदिरा.</p>
<p>उत्तर 8.<br />
<strong>(अ)</strong> (iv) सर्वे,<br />
<strong>(आ)</strong> (ii) वसिष्ठस्य</p>
<p>उत्तर 12.<br />
<strong>(अ)</strong> (iv) कालिदास<br />
<strong>(आ)</strong> (iii) कण्वस्य</p>
<p>उत्तर 15.<br />
(i) पुत्रेण सह पिता गच्छति।<br />
(ii) ग्रामम् अभितः वृक्षाः सन्ति।<br />
(iii) ज्ञानात् ऋते न मुक्तिः<br />
(iv) कवीनां/कवीषु वा कालिदास श्रेष्ठः अस्ति।<br />
(v) विष्णवे नमः।<br />
(vi) ग्रामं निकषा नदी वहति।</p>
<p>उत्तर 16.<br />
<strong>(अ)</strong> (i) &#8220;जुगुप्सा-विराम-प्रमादार्थानामुपसंख्यानम्<br />
<span style="text-decoration: underline;">अर्थात्</span> जुगुप्सा, विराम, प्रमादार्थक धातुओं के कारक को अपादन संज्ञा होती हैं और अपादाने पञ्चमी से पञ्चमी विभक्ति होगी।</p>
<p>(ii) &#8220;कुषद्हेष्यसूयार्थानां ये प्रति कोप:'&#8221;<br />
अर्थात-क्रुध आदि अर्थ वाली धातुओं के प्रयोग में जिसके ऊपर क्रोध किया जाता है उसकी सम्प्रदान संज्ञा होती है और सम्प्रदान में चतुथी विभक्ति का प्रयोग होता है।</p>
<p>(iii) “यतश्च निर्धारणम्&#8217;<br />
अर्थात जाति, गुण, क्रिया एवं संज्ञा के द्वारा जिस समुदाय से एक भाग को पृथकू किया जाता हैं उस समुदाय वाचक शब्द से सप्तमी एवं षष्ठी विभक्ति होती है।<br />
<strong>(आ)</strong> (ii) चतुर्थी</p>
<p>उत्तर 17.<br />
<strong>(अ)</strong> (i) कृष्णस्य समीपम्।<br />
(ii) पञ्चानां वटानां समाहार:<br />
(iii) रामश्च कृष्णश्च<br />
<strong>(आ)</strong> (iii) अव्ययीभाव</p>
<p>उत्तर 18.<br />
<strong>(अ)</strong>“स्तोः श्चुना श्चुः,<br />
<strong>(आ)</strong> (i) सत् + चित्</p>
<p>उत्तर 19.<br />
<strong>(अ)</strong> तृतीया विभक्ति, एकवचन<br />
<strong>(आ)</strong> (iv) चतुर्थी विभक्ति एकवचन</p>
<p>उत्तर 20.<br />
<strong>(अ)</strong> उत्तम पुरुष, एकवचन<br />
<strong>(आ)</strong> (iii) ददानि</p>
<p>उत्तर 21.<br />
<strong>(अ)</strong> (ii) पा + क्त्वा<br />
<strong>(आ)</strong> (i) भवितुम्</p>
<p>उत्तर 22.<br />
(i) रमया पत्रं लिख्यते।<br />
(ii) त्वं गृहं गच्छसि।<br />
(iii) तेन रामायण: पद्यते।</p>
<p>We hope the UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1 will help you. If you have any query regarding UP Board Class 12 Sanskrit Model Papers Paper 1, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.upboardsolutions.com/up-board-class-12-sanskrit-model-papers-paper-1/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">18032</post-id>	</item>
	</channel>
</rss>

<!--
Performance optimized by W3 Total Cache. Learn more: https://www.boldgrid.com/w3-total-cache/?utm_source=w3tc&utm_medium=footer_comment&utm_campaign=free_plugin

Page Caching using Disk: Enhanced 

Served from: www.upboardsolutions.com @ 2026-04-08 19:01:50 by W3 Total Cache
-->