UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न : एक

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न : एक are part of UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi. Here we have given UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न : एक.

Board UP Board
Textbook NCERT
Class Class 11
Subject Samanya Hindi
Chapter Chapter 2
Chapter Name गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न : एक
Number of Questions 67
Category UP Board Solutions

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न : एक

भारतेन्दु हरिश्चन्द्र

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-1

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-2

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-3

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-4

(8) निम्नलिखित में से कौन भारतेन्दु युग के लेखक नहीं हैं ?
(क) बालकृष्ण भट्टे
(ख) प्रताषनारायण मिश्र
(ग) राधाचरण गोस्वामी
(घ) बालमुकुन्द गुप्त

(9) हिन्दी खड़ी बोली गद्य साहित्य के जनक माने जाते हैं
(क) रामचन्द्र शुक्ल
(ख) पं० लल्लूलाल
(ग) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र
(घ) इंशा अल्ला खाँ

(10) भारतेन्दु युग के लेखक हैं
(क) बालकृष्ण भट्ट
(ख) कन्हैयालाल मिश्र ‘प्रभाकर’
(ग) अध्यापक पूर्णसिंह
(घ) डॉ सम्पूर्णानन्द

(11) ‘भारतेन्दु युग’ के उल्लेखनीय पत्रकार हैं
(क) बाबू गुलाबराय
(ख) बालकृष्ण भट्ट
(ग) रामचन्द्र शुक्ल
(घ) गणेश शंकर विद्यार्थी

(12) हरिश्चन्द्र को ‘भारतेन्दु’ की पदवी से सुशोभित किया गया–
(क) सन्,1860 में
(ख) सन् 1865 में
(ग) सन् 1875 में
(घ) सन् 1880 में

(13) ‘अँधेर नगरी’ के रचनाकार हैं—
(क) प्रतापरायण मिश्र
(ख) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र
(ग) हरिकृष्पा प्रेमी
(घ) रामकुमार वर्मा

(14) ‘बालाबोधिनी’ पत्रिका के सम्पादक थे
(क) शिवप्रसाद सितारेहिन्द
(ख) भारतेन्द्र हरिश्चन्द्र
(ग) ठाकुर जगमोहन सिंह
(घ) काशीनाथ खत्री

(15) ‘नागरी प्रचारिणी सभा’ की स्थापना हुई
(क) द्विवेदी युग में
(ख) भारतेन्दु युग में
(ग) छायावाद युग में
(घ) प्रगतिवाद युग में

(16) हिन्दी का प्रथम यात्रा-वृत्तान्त “सरयूपार की यात्रा’ लिखा गया है
(क) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र द्वारा
(ख) महावीरप्रसाद द्विवेदी द्वारा
(ग) प्रेमचन्द्र द्वारा
(घ) राहुल सांकृत्यायन द्वारा

उत्तर: (1) घ, (2) घ, (3) क, (4) के, (5) ख, (6) क, (7) घ, (8) घ, (9) ग, (10) क, (11) ख, (14) , (13) ख, (14) ख, (15) ख, (16) का

महावीरप्रसाद द्विवेदी

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-5

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-6

(5) निम्नलिखित में से कौन द्विवेदीयुगीन गद्य लेखक-निबन्धकार हैं ?
(क) राय कृष्णदास
(ख) चन्द्रधर शर्मा ‘गुलेरी
(ग) रामवृक्ष बेनीपुरी
(घ) उपेन्द्रनाथ अश्क’

(6) निम्नलिखित में से कौन-सा ग्रन्थ महावीरप्रसाद द्विवेदी द्वारा रचित मौलिक ग्रन्थों की श्रेणी में आता है ?
(क) अतीत-स्मृति
(ख) रघुवंश
(ग) शिक्षा
(घ) स्वाधीनता

(7) द्विवेदी युग के लेखक हैं
(क) बनारसीदास चतुर्वेदी
(ख) बालकृष्ण भट्ट
(ग) दौलतराम
(घ) वियोगी हरि

(8) ‘द्विवेदी युग’ किसके नाम पर पड़ा है ?
(क) महावीरप्रसाद
(ख) जयशंकर प्रसाद
(ग) हजारीप्रसाद
(घ) रामकुमार

(9) महावीर प्रसाद द्विवेदी ने ‘सरस्वती’ को सम्पादन किस समय से प्रारम्भ किया ? या महावीर प्रसाद द्विवेदी जी ‘सरस्वती’ पत्रिका के सम्पादक बने
(क) सन् 1901
(ख) सन् 1902
(ग) सन् 1903
(घ) सन् 1904

(10) निम्नलिखित में से कौन ‘द्विवेदी युग’ का लेखक नहीं है?
(क) चन्द्रधर शर्मा ‘गुलेरी’
(ख) पदुमलाल पुन्नालाल बख्शी
(ग) रामवृक्ष बेनीपुरी
(घ) लाला भगवानदास

(11) महावीर प्रसाद द्विवेदी को किस संस्था ने आचार्य की उपाधि से सम्मानित किया?
(क) हिन्दी साहित्य सम्मेलन
(ख) नागरी प्रचारिणी सभा
(ग) केन्द्रीय शिक्षा संस्थान
(घ) सम्पूर्णानन्द विश्वविद्यालय

(12) “दौलतपुर” (रायबरेली, उत्तर प्रदेश) जन्म-स्थान है
(क) आचार्य महावीरप्रसाद द्विवेदी का
(ख) हजारीप्रसाद द्विवेदी का
(ग) डॉ० वासुदेवशरण अग्रवाल का
(घ) आचार्य रामचन्द्र शुक्ल का

(13) सम्पादन द्वारा लेखों की भाषायी विसंगतियों को दूर किया
(क) भारतेन्दु हरिशचन्द्र ने
(ख) प्रतापनारायण मिश्र ने।
(ग) महावीरप्रसाद द्विवेदी ने
(घ) आचार्य रामचन्द्र शुक्ल ने

(14) आर्य महावीरप्रसाद द्विवेदी की रचना है
(क) अशोक के फूल
(ख) त्रिवेणी
(ग) साहित्य-सीकर
(घ) कल्पवृक्ष

(15) महावीरप्रसाद द्विवेदी लेखक हैं
(क) जीवन और दर्शन के
(ख) आँखों की थाह के
(ग) रसज्ञ-रंजन के
(घ) तिब्बत-यात्रा के

उत्तर: (1) घ, (2) घ, (3) घ, (4) ख, (5) ख, (6) क, (7) क, (8) क, (9) गे, (10) ग, (11) ख, (12) क, (13) ग, (14) ग, (15) ग

सरदार पूर्णसिंह

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-7

(2)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-8

(3)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-9

(4)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-10

(5) ‘सरदार पूर्णसिंह’ का लेखन-युग है
(क) भारतेन्दु युग
(ख) द्विवेदी युग
(ग) छायावाद युग
(घ) छायावादोत्तर युग

(6) ‘पवित्रता’ निबन्ध के लेखक हैं
(क) आचार्य महावीरप्रसाद द्विवेदी
(ख) सरदार पूर्णसिंह
(ग) हरिशंकर परसाई
(घ) डॉ० वासुदेवशरण अग्रवाल

उत्तर: (1) घ, (2) घ, (3) घ, (4) ग, (5) ख, (6) ख।

डॉ० सम्पूर्णानन्द

उचित विकल्प का चयन कीजिए 

(1) प्रसिद्ध शिक्षाशास्त्री, कुशल राजनीतिज्ञ एवं मर्मज्ञ साहित्यकार के रूप में जाने जाते हैं-
(क) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र
(ख) जयशंकर प्रसाद्र
(ग) मोहन राकेश
(घ) डॉ० सम्पूर्णानन्द :

(2)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-11

(3) डॉ० सम्पूर्णानन्द द्वारा रचित रचनाओं में कौन-सी रचना इतिहास से सम्बन्धित नहीं है ?
(क) आर्यों का आदिदेश
(ख) सम्राट हर्षवर्धन
(ग) महात्मा गांधी
(घ) सम्राट अशोक

(4)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-12

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-13

(6) डॉ० सम्पूर्णानन्द का जन्म-काल है
(क) 1881 ई०
(ख) 1890 ई०
(ग) 1907 ई०
(घ) 1911 ई०

(7) ‘शिक्षा का उद्देश्य के निबन्धकार हैं
(क) श्यामसुन्दर दास
(ख) महावीरप्रसाद द्विवेदी
(ग) डॉ० सम्पूर्णानन्द
(घ) हजारीप्रसाद द्विवेदी

(8) ‘शिक्षा का उद्देश्य’ निबन्ध सम्पूर्णानन्द जी द्वारा लिखित किस निबन्ध-संग्रह से संकलित है ?
(क) भाषा की शक्ति
(ख) शिक्षा की दिशा और दशा
(ग) शिक्षा और संस्कृति
(घ) शिक्षा और समाज

(9) डॉ० सम्पूर्णानन्द को ‘मंगलाप्रसाद’ पुरस्कार प्राप्त हुआ
(क) गणेश’ पर
(ख) ‘चिद्विलास’ पर
(ग) “समाजवाद’ पर
(घ) “आर्यों का आदि देश’ पर

(10) सम्पूर्णानन्द द्वारा प्रकाशित (सम्पादित) पत्रिका है
(क) धर्मयुग
(ख) हंस
(ग) मर्यादा
 (घ) सरस्वती

(11) उत्तर प्रदेश सरकार में शिक्षामन्त्री और मुख्यमन्त्री पद को अलंकृत करने वाले साहित्यकार हैं
(क) राहुल सांकृत्यायन
(ख) डॉ० वासुदेवशरण अग्रवाल
(ग) डॉ० सम्पूर्णानन्द
(घ) इनमें से कोई नहीं

उत्तर: (1) घ, (2) ग, (3) ग, (4) ग, (5) क, (6) ख, (7) ग, (8) क, (9) गं, (10) ग, (11) ग

राहुल सांकृत्यायन

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-14

(2) ‘सिंह सेनापति’ और ‘जय यौधेय’ किस विधा की रचनाएँ हैं ?
(क) निबन्ध
(ख) कहानी
(ग) नाटक
(घ) उपन्यास

(3)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-15

(4) ‘मेरी जीवन यात्रा’ किस विधा की रचना है ? इसके रचनाकार कौन हैं ?
या
‘मेरी जीवन यात्रा’ कहानी है

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-16

(5) मेरी यूरोप यात्रा’ और ‘यात्रा के पन्ने’ नामक यात्रा-साहित्य के लेखक हैं
(क) राहुल सांकृत्यायन
(ख) स० ही० वात्स्यायन ‘अज्ञेय’
(ग) सरदार पूर्णसिंह।
(घ) जी० सुन्दर रेड्डी

(6) निम्नलिखित में से कौन छायावादोत्तर युग के गद्य लेखक नहीं हैं ?
(क) हजारीप्रसाद द्विवेदी
(ख) हरिशंकर परसाई
(ग) राहुल सांकृत्यायन
(घ) रामवृक्ष बेनीपुरी

(7) ‘केदारनाथ पाण्डे’ किस लेखक का वास्तविक नाम है ?
(क) अज्ञेय का
(ख) राहुल सांकृत्यायन का
(ग) रामवृश्चै बेनीपुरी का
(घ) जैनेन्द्र कुमार का

(8) ‘अथातो घुर्मक्कड़ जिज्ञासा’ किसकी रचना है ?
(क) प्रो० जी० सुन्दर रेड्डी
(ख) सरदार पूर्णसिंह
(ग) राहुल सांकृत्यायन
(घ) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र

उत्तर: (1) घ, (2) घ, (3) घ, (4) ख, (5) क, (6) ग, (7) ख, (8) ग। 

रामवृक्ष बेनीपूरी

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-17

(3)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-18

(4)
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न एक img-19

(5) ‘लाल तारा’ किस विधा की रचना है ?
(क) उपन्यास
(ख) नाटक
(ग) रेखाचित्र
(घ) कहानी

(6) ‘वन्दे वाणी-विनायकौ’ में इनके श्रेष्ठ निबन्ध संकलित हैं—
(क) रामवृक्ष बेनीपुरी
(ख) वासुदेवशरण अग्रवाल
(ग) रामचन्द्र शुक्ल
(घ) जैनेन्द्र कुमार

(7) रामवृक्ष बेनीपुरी की रचना है
(क) वोल्गा से वोल्गा तक
(ख) वाग् विलास
(ग) पतितों के देश में
(घ) चिन्तामणि

(8) निम्नलिखित में से छायावादोत्तर युग के प्रमुख गद्य-लेखक कौन हैं ?
(क) रामवृक्ष बेनीपुरी
(ख) जयशंकर प्रसाद
(ग) विद्यानिवास मिश्र
(घ) फणीश्वरनाथ ‘रेणु’

(9) ‘रामवृक्ष बेनीपुरी’ का लेखन-युग है
(क) भारतेन्दु युग
(ख) द्विवेदी युग
(ग) छायावाद युग
(घ) छायावादोत्तर युग

(10) ‘गेहूँ बनाम गुलाब’ के लेखक हैं
(क) सरदार पूर्णसिंह
(ख) राहुल सांकृत्यायन
(ग) रामवृक्ष बेनीपुरी
(घ) मोहन राकेश

(11) ‘गेहूँ बनाम गुलाब’ निबन्ध में गुलाब किस प्रकार की प्रगति का द्योतक है ?
(क) आर्थिक
(ख) सामाजिक :
(ग) सांस्कृतिक
(घ) राजनीतिक

उत्तर: (1) घ, (2) घ, (3) ख, (4) क, (5) ग, (6) क, (7) ग, (8) क, (9) घ, (10) ग, (11) ग।

We hope the UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न : एक help you. If you have any query regarding UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi गद्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीय प्रश्न : एक, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान are part of UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi. Here we have given UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान.

Board UP Board
Textbook NCERT
Class Class 11
Subject Samanya Hindi
Chapter Chapter 5
Chapter Name संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान
Number of Questions 41
Category UP Board Solutions

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान

नवीनतम पाठ्यक्रम के अनुसार परीक्षा में रेखांकित शब्दों में लगी विभक्ति अथवा दिये गये शब्दों में प्रयुक्त विभक्ति से सम्बन्धित प्रश्न पूछे जाते हैं। इसके लिए 2 अंक निर्धारित हैं। ये प्रश्न बहुविकल्पीय भी हो सकते हैं। विभक्ति का निर्देश करते समय छात्र से उससे सम्बन्धित सूत्र का उल्लेख करने की अपेक्षा भी की जाती है।

(1) सूत्र-अभितः परितः समया निकषा हा प्रतियोगेऽपि।
अभितः (चारों ओर या सभी ओर), परितः (सभी ओर), समया (समीप), निकषा (समीप), हा (शोक के लिए प्रयुक्त शब्द), प्रति (ओर, तरफ) शब्दों के योग में द्वितीया विभक्ति होती है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-1

(2) सूत्र-येनाङ्गविकारः
जिस,अंग में विकार होने से शरीर विकृत दिखाई दे, उस विकारयुक्त अंग में तृतीया विभक्ति होती है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-2

(3) सूत्र-सहयुक्तेऽप्रधाने
साथ अर्थ वाले सह, साकम्, सार्धम्, समम् शब्दों के योग में अप्रधान (जिसके साथ जाने वाला जाये) में तृतीया विभक्ति का प्रयोग होता है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-3

(4) सूत्र-साधकतमं करणम्
जिसकी सहायता से कार्य पूर्ण होता है, उसमें तृतीया विभक्ति होती है।
उदाहरण प्रकृत्या साधु। प्रकृति से साधु।

(5) सूत्र-नमःस्वस्तिस्वाहास्वधाऽलंवषट् योगाच्च
नमः (नमस्कार), स्वस्ति (कल्याण), स्वाहा (आहुति), स्वधा (बलि), अलम् (समर्थ, पर्याप्त), वषट् (आहुति)-इन शब्दों के योग में चतुर्थी विभक्ति का प्रयोग होता है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-4

(6) सूत्र-ध्रुवमपायेऽपादानम्
स्वयं से अलग करने वाले अर्थात् ध्रुव (मूल) में पंचमी विभक्ति होती है; जैसे-वृक्ष से पत्ते गिरते हैं। इस वाक्य में पत्तों को स्वयं से अलग करने वाला वृक्ष है; अतः वृक्ष में पंचमी विभक्ति होगी।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-5
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-6

(7) सूत्र-आख्यातोपयोगे
नियमपूर्वक विद्या ग्रहण करने में जिससे विद्या ग्रहण की ‘ती है, उसमें पंचमी विभक्ति होती है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-7

(8) सूत्र-भीत्रार्थानां भयहेतुः
‘भय’ तथा ‘रक्षा’ अर्थ वाली धातुओं के योग में जिससे डरा जाता है या रक्षा की जाती है, उसमें पंचमी विभक्ति होती है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-8

(9) सूत्र-षष्ठी शेषे
छह कारकों के अतिरिक्त सम्बन्ध अर्थ शेष बचता है। सम्बन्ध अर्थ में षष्ठी विभक्ति होती है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-9

(10) सूत्र-यतश्च निर्धारणम्
जहाँ बहुतों में से किसी एक को छाँटा जाये, वहाँ जिसमें से छाँटा जाये, उसमें षष्ठी अथवा सप्तमी विभक्ति, होती है।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-10

विशेष—संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान से सम्बन्धित प्रश्नों के चार सम्भावित प्रारूप हो सकते हैं। विभिन्न परीक्षा प्रश्न-पत्रों में इन चारों प्रारूपों के पूछे गये प्रश्न दिये जा रहे हैं

प्रश्न (क)
निम्नलिखित शब्दों के शुद्ध विभक्ति रूप की पहचान कीजिए
या
दिये गये विकल्पों में जो सही विकल्प है, उसे बताइए

प्रश्न 1.
‘राजन्’ शब्द को चतुर्थी विभक्ति एक वचन का रूप होता है—
(क) राजानम्
(ख) राजभिः
(ग) राज्ञे
(घ) राज्ञः
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 2.
‘सरित्’ शब्द का पंचमी विभक्ति द्विवचन का रूप होता है—
(क) सरिते
(ख) सरित्सु
(ग) सरिभ्याम्
(घ) सरिति
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 3.
‘आत्मन्’ शब्द का तृतीयो एकवचन का रूप होता है—
(क) आत्मनि
(ख) आत्मने
(ग) आत्मना
(घ) आत्मनः
उत्तर:
(क)

प्रश्न 4.
‘इदम्’ शब्द का षष्ठी विभक्ति बहुवचन का रूप होता है—
(क) अस्मिन्
(ख) एषाम्
(ग) अस्मै
(घ) अस्य
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 5.
‘सर्व’ शब्द ( पुं० ) द्वितीया विभक्ति, बहुवचन का रूप होता है—
(क) सर्वेभ्यः
(ख) सर्वस्य
(ग) सर्वान्
(घ) सर्वम्
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 6.
‘जगत्’ का पंचमी एकवचन में होता है—
(क) जगती
(ख) जम्बोः
(ग) जगति
(घ) जगत:
उत्तर:
(घ)

प्रश्न 7.
‘नदी’ का सप्तमी बहुवचन में रूप होना है—
(क) नदीभ्यः
(ख) नद्यो:
(ग) नदीषु
(घ) नद्या:
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 8.
‘सरित्’ का तृतीया विभक्ति एकवचन में रूप होता है—
(क) सरितेन
(ख) सरितौ
(ग) सरितो:
(घ) सरिता
उत्तर:
(घ)

प्रश्न 9.
‘जगत्’ का सप्तमी बहुवचन में रूप होता है—
(क) जगति
(ख) जगेत्सु
(ग) जगताम्
(घ) जगद्भिः
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 10.
‘पितृ’ का षष्ठी एकवचन में रूप होता है—
(क) पितुः
(ख) पित्रे
(ग) पितरः
(घ) पित्रोः
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 11.
‘सर्वे’ (पुं०) तृतीया बहुवचन का रूप है—
(क) सर्वो
(ख) सर्वयोः
(ग) सर्वैः
(घ) सर्वस्य
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 12.
‘आत्मन्’ का चतुर्थी, एकवचन का रूप होता है—
(क) आत्मनः
(ख) आत्मना
(ग) आत्मने
(घ)
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 13.
पुत्र’ शब्द का तृतीया एकवचन में रूप होता है—
(क) पुत्रेषु
(ख) पुत्रान्
(ग) पुत्रेण
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 14.
‘राजन्’ शब्द का षष्ठी एकवचन में रूप होता है—
(क) राज्ञाम्
(ख) राज्ञः
(ग) राज्ञां
(घ) राज्ञोः
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 15.
‘राजन्’ शब्द का तृतीया बहुवचन में रूप होता है—
(क) राज्ञः
(ख) राजभिः
(ग) राजान्ः
(घ) राजभ्यः
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 16.
जगत्’ शब्द का सप्तमी द्विवचन में रूप होता है—
(क) जगते
(ख) जगन्ति
(ग) जगतो:
(घ) जगति
उत्तर:
(ग)

प्रश्न (ख).
निम्नलिखित शब्दों की विभक्ति और वचन के सही विकल्प को चुनकर लिखिए—

प्रश्न 1.
रामाय—
(क) चतुर्थी एकवचन
(ख) सप्तमी एकवचन
(ग) तृतीया द्विवचन
(घ) द्वितीया एकवचन
उत्तर:
(क)

प्रश्न 2.
हस्तेन—
(क) प्रथमा बहुवचन
(ख) पञ्चमी एकवचन
(ग) तृतीया एकवचन
(घ) चतुर्थी द्विवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 3.
रामानाम्—
(क) चतुर्थी एकवचन
(ख) षष्ठी एकवचन
(ग) षष्ठी बहुवचन
(घ) द्वितीया बहुवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 4.
शिश्वोः—
(क) तृतीया द्विवचन
(ख) द्वितीया द्विवचन
(ग) द्वितीया बहुवचन
(घ) सप्तमी द्विवचन
उत्तर:
(घ)

प्रश्न 5.
नदीषु—
(क) सप्तमी बहुवचन
(ख) चतुर्थी बहुवचन
(ग) पञ्चमी एकवचन
(घ) सप्तमी एकवचन
उत्तर:
(क)

प्रश्न 6.
आत्मने—
(क) द्वितीया बहुवचन
(ख) चतुर्थी एकवचन
(ग) षष्ठी द्विवचन
(घ) सप्तमी द्विवचने
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 7.
नामसु—
(क) तृतीया एकवचन
(ख) द्वितीया बहुवचन
(ग) पञ्चमी द्विवचन
(घ) सप्तमी बहुवचन
उत्तर:
(घ)

प्रश्न 8.
भानून्—
(क) षष्ठी बहुवचन
(ख) सप्तमी एकवचन
(ग) द्वितीया बहुवचन
(घ) चतुर्थी एकवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 9.
राज्ञि—
(क) तृतीया बहुवचन
(ख) सप्तमी एकवचन
(ग) षष्ठी द्विवचन
(घ) पञ्चमी एकवचन
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 10.
जगता—
(क) द्वितीया बहुवचन
(ख) चतुर्थी द्विवचन
(ग) तृतीया एकवचन
(घ) षष्ठी एकवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 11.
आत्मनि—
(क) सप्तमी एकवचन
(ख) षष्ठी द्विवचन
(ग) पञ्चमी बहुवचन
(घ) प्रथमा द्विवचन
उत्तर:
(क)

प्रश्न 12.
आत्मनाम्—
(क) द्वितीया एकवचन
(ख) चतुर्थी द्विवचन।
(ग) षष्ठी बहुवचन
(घ) सप्तमी एकवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 13.
नामभिः—
(क) प्रथमा बेहुवचन
(ख) तृतीया बहुवचन
(ग) चतुर्थी बहुवचन
(घ) सप्तमी बहुवचन
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 14.
रामात्—
(क) द्वितीया एकवचन
(ख) पञ्चमी एकवचन
(ग) तृतीया द्विवचन
(घ) सप्तमी एकवचन
उत्तर:
(क)

प्रश्न 15.
सरिते—
(क) चतुर्थी एकवचन
(ख) तृतीया द्विवचन
(ग) प्रथम बहुवचन
(घ) षष्ठी बहुवचन
उत्तर:
(क)

प्रश्न 16.
मतीनाम्—
(क) सप्तमी बहुवचन
(ख) चतुर्थी द्विवचन
(ग) तृतीया एकवचन
(घ) षष्ठी बहुवचन
उत्तर:
(घ)

प्रश्न 17.
नयः—
(क) प्रथमा बहुवचन
(ख) षष्ठी एकवचन
(ग) तृतीया एकवचन
(घ) द्वितीया बहुवचन
उत्तर:
(क)

प्रश्न 18.
वानराः—
(क) तृतीया एकवचन
(ख) सप्तमी द्विवचन
(ग) प्रथमा बहुवचन
(घ) द्वितीया एकवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 19.
हरिभिः—
(क) तृतीया एकवचन
(ख) द्वितीया द्विवचन
(ग) तृतीया बहुवचन
(घ) प्रथमा द्विवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 20.
जगत्सु—
(क) पंचमी एकवचन
(ख) षष्ठी एकवचन
(ग) द्वितीया बहुवचन
(घ) सप्तमी, बहुवचन
उत्तर:
(घ)

प्रश्न 21.
आत्मानम्—
(क) षष्ठी बहुवचन
(ख) द्वितीया एकवचने,
(ग) सप्तमी द्विवचन
(घ) चतुर्थी एकवचन
उत्तर:
(ख)

प्रश्न 22.
राज्ञाम्—
(क) पञ्चमी द्विवचन
(ख) द्वितीया एकवचन
(ग) षष्ठी बहुवचन
(घ) चतुर्थी एकवचन
उत्तर:
(ग)

प्रश्न 23.
रमायाम्—
(क) पंचमी बहुवचन
(ख) चतुर्थी एकवचन
(ग) षष्ठी द्विवचन
(घ) सप्तमी एकवचन
उत्तर:
(घ)

प्रश्न (ग)
इन संस्कृत शब्दों में से काले अक्षरों में छपे शब्दों में विभक्ति को पहचान कर लिखिए—
(1) राज्ञः पुत्रः
(2) पुत्रेण सह।
(3) वृक्षात् पतति।
(4) पादेन खञ्जः।
(5) छात्रेभ्यः स्वस्ति।
(6) ग्रामं निकषा।
उत्तर:
(1) षष्ठीएकवचन,
(2) तृतीया एकवचन,
(3) पञ्चमी एकवचन,
(4) षष्ठी/सप्तमी द्विवचन,.
(5) चतुर्थी बहुवचन,
(6) द्वितीया एकवचन।

प्रश्न (घ)
निम्नांकित शब्दों में प्रयुक्त विभक्ति और वचन का उल्लेख कीजिए—
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-13
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-14
उत्तर:
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-11
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-12
ध्यातव्य—यद्यपि पाठ्यक्रम में शब्द-रूप निर्धारित नहीं हैं, फिर भी विद्यार्थियों की सुविधा को ध्यान में रखते हुए विभक्तियों से सम्बन्धित प्रश्नों के उत्तर देने के लिए कुछ शब्दों के रूप दिये जा रहे हैं—

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-15
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-16
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-17
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-18
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-19
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-20
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान img-21

We hope the UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान help you. If you have any query regarding UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi संस्कृत शब्दों में विभक्ति की पहचान, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार are part of UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi. Here we have given UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार.

Board UP Board
Textbook NCERT
Class Class 11
Subject Samanya Hindi
Chapter Chapter 4
Chapter Name काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार
Category UP Board Solutions

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार

प्रायः परीक्षा में अतिलघु उत्तरीय अथक, बहुविकल्पीय प्रश्नों के रूप में प्रमुख काव्यकृतियों के नाम देकर उनके रचनाकार कवि का नाम पूछा जाता है अथवा किसी कवि का नाम देकर उसकी रचना का नाम पूछा जाता है। निम्नांकित तालिका विद्यार्थियों के लिए दोनों रूपों में सहायक सिद्ध होगी।
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-1
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-2
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-3
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-4
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-5
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-6
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-7
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-8
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार img-9

We hope the UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार help you. If you have any query regarding UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास प्रमुख काव्यकृतियाँ और उनके रचनाकार, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi बैंक/विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi बैंक/विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र are part of UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi. Here we have given UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi बैंक/विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र.

Board UP Board
Textbook NCERT
Class Class 11
Subject Samanya Hindi
Chapter Name बैंक/विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र
Number of Questions 3
Category UP Board Solutions

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi बैंक/विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र

प्रश्न 1.
ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र ऋण-प्राप्ति हेतु भारतीय स्टेट बैंक के शाखा प्रबन्धक को आवेदन-पत्र लिखिए।
या
भारतीय स्टेट बैंक के शाखा प्रबन्धक को निजी कम्प्यूटर प्रशिक्षण केन्द्र की स्थापना हेतु ऋण-प्राप्ति के लिए एक आवेदन-पत्र लिखिए।
या
अपना कुटीर उद्योग प्रारम्भ करने हेतु किसी बैंक के प्रबन्धक को ऋण प्रदान करने हेतु एक पत्र लिखिए।
या
अपने निकटस्थ बैंक के शाखा प्रबन्धक के नाम एक प्रार्थना-पत्र लिखिए, जिसमें निजी रोजगार के लिए ऋण लेने का निवेदन किया गया हो।
या
इलाहाबाद बैंक के शाखा-प्रबन्धक को फसली ऋण योजनान्तर्गत ऋण-प्राप्ति हेतु एक आवेदन-पत्र लिखिए।
(बैंक के नाम में स्वयं परिवर्तन कर लें।]
उत्तर:
सेवा में,
प्रबन्धक,
भारतीय स्टेट बैंक,
गोलाकुआँ, शोहराबगेट शाखा, मेरठ।
महोदय,
पिछले दिनों माननीय प्रधानमन्त्री महोदय ने प्रधानमन्त्री रोजगार योजना का शुभारम्भ किया था, जिसमें शिक्षित बेरोजगारों को एक लाख रुपए का ऋण देने का प्रावधान है। मैं भी बी० ए० पास एक शिक्षित बेरोजगार युवक हूँ और इस योजना का लाभ उठाकर एक लाख रुपए का ऋण लेकर इससे बॉल पेन बनाने को लघु उद्योग आरम्भ करना चाहता हूँ। इस हेतु आपकी सेवा में अपने विवरणसहित अपनी भावी योजना का संक्षिप्त प्रारूप प्रस्तुत कर रहा हूँ, जो कि इस प्रकार है-
UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi बैंक विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र img-1

श्रीमान् जी से मेरी नम्र निवेदन है कि मेरे इस ऋण आवेदन-पत्र को स्वीकृत करके मुझे ऋण प्रदान कर कृतार्थ करें।
धन्यवाद सहित!
संलग्नक-

  1. आयु प्रमाण-पत्र,
  2. योग्यता प्रमाण-पत्र,
  3. स्थायी निवास प्रमाण-पत्र,
  4. आय प्रमाण-पत्र।

दिनांक : 18/05/2017

भवदीय
किशनचन्द्र धानुक

प्रश्न 2.
केनरा बैंक के प्रबन्धक को अध्ययनार्थ ऋण-प्राप्ति हेतु एक पत्र लिखिए।
या
भारतीय स्टेट बैंक के शाखा प्रबन्धक को निजी उच्च शिक्षा-अध्ययन (चिकित्सा अथवा इंजीनियरिंग) हेतु शिक्षा ऋण प्राप्ति के लिए एक आवेदन-पत्र लिखिए।
उत्तर:
सेवा में,
श्रीमान् शाखा प्रबन्धक महोदय,
केनरा बैंक, शहर शाखा, वाराणसी।

विषय-अध्ययन के लिए ऋण-प्राप्ति हेतु।

महोदय,
मैं, विकास कुमार जैन ने चौधरी चरणसिंह विश्वविद्यालय, मेरठ से बी० एस-सी० (भौतिकी, रसायन और गणित) परीक्षा प्रथम श्रेणी में 70% अंकों के साथ उत्तीर्ण की है। मैंने एम० बी० ए० (द्वि-वर्षीय पाठ्यक्रम) में प्रवेश लिया है और साथ-साथ प्रशासनिक सेवाओं की परीक्षा के लिए तैयारी भी करना चाहता हूँ। मेरा अध्ययन अबाध चलता रहे, इसके लिए मुझे र 2,00,000.00 की आवश्यकता है। मुझे पता चला है कि आपके बैंक की अनेक ऋण योजनाओं में से एक योजना के अन्तर्गत अध्ययन के लिए भी ऋण । प्रदान किया जाता है। मैं आपको विश्वास दिलाता हैं कि आपके द्वारा प्रदत्त ऋण की भुगतान-प्रक्रिया अध्ययन पूर्ण होते ही यथाशीघ्र शुरू कर दी जाएगी।

उपर्युक्त उद्देश्य हेतु आपके सक्रिय सहयोग की अपेक्षा है।
धन्यवाद!
दिनांक ………………..
संलग्न सभी उत्तीर्ण परीक्षाओं की अंक-प्रतियाँ व प्रमाण-पत्र।

भवदीय
विकास कुमार जैन
ठठेरवाड़ा, मेरठ।

प्रश्न 3.
अपने पिता जी की ओर से भारतीय स्टेट बैंक के प्रबन्धक को पत्र लिखकर ट्रैक्टर खरीदने के लिए ऋण स्वीकृत कराने का अनुरोध कीजिए।
उत्तर:
सेवा में,

30-6-2017

श्रीमान प्रबन्धक महोदय,
भारतीय स्टेट बैंक,
मुख्य शाखा
सोनीपत, हरियाणा।

विषय-ट्रैक्टर खरीदने के लिए ऋण की स्वीकृति हेतु आवेदन।

महोदय,
निवेदन है कि मेरे पिता जी एक प्रगतिशील कृषक हैं, जिनके पास खेती योग्य उपजाऊ सत्तर एकड़ भूमि है। इस भूमि पर खेती से उन्हें पर्याप्त आमदनी हो जाती है।
मुझे खण्ड विकास अधिकारी द्वारा विदित हुआ कि आपके बैंक ने किसानों को आसान किश्तों पर ट्रैक्टर खरीदने हेतु ऋण देने के लिए एक योजना प्रारम्भ की है।
अपने पिता की आर्थिक स्थिति की पुष्टि में जमीन के कागजातों तथा मकान की रजिस्ट्री की छाया प्रतियाँ संलग्न कर रही हूँ जिससे आपको हमारी आर्थिक स्थिति तथा ऋण अदायगी सम्बन्धी अर्हताओं का आकलन करने में कोई कठिनाई न हो।
आपसे निवेदन है कि आप मेरे पिता को इस योजना के अन्तर्गत ट्रैक्टर खरीदने के लिए ऋण की स्वीकृति प्रदान करने का कष्ट करें।

धन्यवाद!

भवदीय
मंगल सेन आर्य
आत्मज श्री बुध सेन आर्य
मकान नं० 646, गाँधी नगर
सोनीपत, हरियाणा।

We hope the UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi बैंक/विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र help you. If you have any query regarding UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi बैंक/विभिन्न व्यवसायों से सम्बन्धित ऋण-प्राप्ति हेतु आवेदन-पत्र, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीये प्रश्न : दो

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीये प्रश्न : दो are part of UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi. Here we have given UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीये प्रश्न : दो.

Board UP Board
Textbook NCERT
Class Class 11
Subject Samanya Hindi
Chapter Chapter 3
Chapter Name काव्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीये प्रश्न : दो
Number of Questions 72
Category UP Board Solutions

UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीये प्रश्न : दो

[ध्यान दें: नीचे दिये गये बहुविकल्पीय प्रश्नों के विकल्पों में सामान्य से अधिक काले छपे विकल्प को उचित विकल्प समझें। ]

उचित विकल्प का चयन करें

प्रश्न 1.
‘झरना’ काव्य-ग्रन्थ के रचयिता हैं
(क) जयशंकर प्रसाद
(ख) सुमित्रानन्दन पन्त
(ग) सूर्यकान्त त्रिपाठी “निराला
(घ) महादेवी वर्मा
उत्तर:
(क) जयशंकर प्रसाद

प्रश्न 2.
‘श्रीकृष्णगीतावली’, ‘विनयपत्रिका’ और ‘कवितावली’ के रचयिता हैं
(क) तुलसीदास
(ख) सूरदास
(ग) भूषण
(घ) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र
उत्तर:
(क) तुलसीदास

प्रश्न 3.
‘द्वापर’ के रचयिता हैं
(क) महादेवी वर्मा
(ख) मैथिलीशरण गुप्त
(ग) सुमित्रानन्दन पन्त
(घ) स० ही० वात्स्यायन ‘अज्ञेय’
उत्तर:
(ख) मैथिलीशरण गुप्त

प्रश्न 4.
कौन-सी रचना भूषण की नहीं है ?
(क) शिवा बावनी
(ख) छत्रसाल दशक
(ग) शिवराज भूषण
(घ) रामचन्द्रिका
उत्तर:
(घ) रामचन्द्रिका

प्रश्न 5.
सुमित्रानन्दन पत की रचना नहीं है–
(क) युगाधार
(ख) युगान्त
(ग) लोंकायतन
(घ) वीणा
उत्तर:
(क) युगाधार

प्रश्न 6.
अज्ञेय की रचना नहीं है
(क) हरी घास पर क्षण भर
(ख) सुनहले शैवाल
(ग) आँगन के पार-द्वार
(घ) दूध-बताशा
उत्तर:
(घ) दूध-बताशा

प्रश्न 7.
कौन-सी रचना भारतेन्दु हरिश्चन्द्र की नहीं है ?
(क) प्रेम-फुलवारी
(ख) प्रेम-प्रलाप
(ग) प्रिय-प्रवास
(घ) प्रेम-सरोवर
उत्तर:
(ग) प्रिय-प्रवास

प्रश्न 8.
कौन-सी रचना महादेवी वर्मा की नहीं है ?
(क) सान्ध्यगीत
(ख) यामी
(ग) उर्वशी
(घ) नीरजा
उत्तर:
(ग) उर्वशी

प्रश्न 9.
कौन-सी रचना सूरदास की नहीं है ?
(क) सूरसागर
(ख) सबद
(ग) सूरसारावली
(घ) साहित्य-लहरी
उत्तर:
(ख) सबद

प्रश्न 10.
कौन-सी रचना मैथिलीशरण गुप्त की नहीं है ?
(क) यशोधरा
(ख) पंचवटी
(ग) रसकलश
(घ) भारत-भारती
उत्तर:
(ग) रसकलश

प्रश्न 11.
धर्मवीर भारती ने लिखा है
(क) अणिमा
(ख) अपरा
(ग) अन्धा-युग
(घ) अर्चना
उत्तर:
(ग) अन्धा-युग

प्रश्न 12.
सुमित्रानन्दन पन्त की रचना नहीं है
(क) परिमल
(ख) पल्लव
(ग) रश्मिबन्ध
(घ) स्वर्णधूलि
उत्तर:
(क) परिमल

प्रश्न 13.
‘बहुत रात गये’ किस कवि का संकलन है ?
(क) नरेन्द्र शर्मा
(ख) भवानी प्रसाद मिश्र
(ग) गजानन माधव मुक्तिबोध
(घ) गिरिजाकुमार माथुर
उत्तर:
(क) नरेन्द्र शर्मा

प्रश्न 14.
साहित्य-लहरी’ के रचनाकार हैं
(क) तुलसीदास
(ख) कबीरदास
(ग) सूरदास
(घ) मीरा
उत्तर:
(ग) सूरदास

प्रश्न 15.
‘कला और बूढ़ा चाँद’ के रचनाकार हैं
(क) जयशंकर प्रसाद
(ख) सूर्यकान्त त्रिपाठी “निराला’
(ग) सुमित्रानन्दन पन्त
(घ) महादेवी वर्मा
उत्तर:
(ग) सुमित्रानन्दन पन्त

प्रश्न 16.
‘रस-विलास’ के रचनाकार हैं
(क) बिहारी
(ख) पद्माकर
(ग) आचार्य चिन्तामणि
(घ) सेनापति
उत्तर:
(ग) आचार्य चिन्तामणि

प्रश्न 17.
‘पार्वतीमंगल’ के रचयिता कौन हैं ?
(क) सूर
(ख) भूषण
(ग) तुलसी
(घ) रत्नाकर
उत्तर:
(ग) तुलसी

प्रश्न 18.
भूषण की रचना है
(क) रामचन्द्रिका
(ख) शिवा शौर्य
(ग) गीतावली
(घ) प्रेम सरोवर
उत्तर:
(ख) शिवा शौर्य

प्रश्न 19.
‘कुरुक्षेत्र’ के रचयिता हैं
(क) अज्ञेय
(ख) प्रसाद
(ग) दिनकर
(घ) रत्नाकर
उत्तर:
(ग) दिनकर

प्रश्न 20.
मैथिलीशरण गुप्त की रचना है
(क) सिद्धराज
(ख) नीरजा
(ग) उर्वशी
(घ) पारिजात
उत्तर:
(क) सिद्धराज

प्रश्न 21.
‘आँगन के पार द्वार’ के रचयिता हैं
(क) प्रसाद
(ख) रत्नाकर
(ग) अज्ञेय
(घ) दिनकर
उत्तर:
(ग) अज्ञेय

प्रश्न 22.
सुमित्रानन्दन पन्त की रचना है
(क) लहर
(ख) चिदम्बरा
(ग) रेती के फूल
(घ) साकेत
उत्तर:
(ख) चिदम्बरा

प्रश्न 23.
सुमित्रानन्दन पन्त को ज्ञानपीठ पुरस्कार उनकी रचना पर मिला था
(क) लोकायतन
(ख) युगान्त
(ग) कला और बूढ़ा चाँद
(घ) चिदम्बरा
उत्तर:
(घ) चिदम्बरा

प्रश्न 24.
‘भारत-भारती’ के कवि हैं
(क) रामधारीसिंह ‘दिनकर’
(ख) मैथिलीशरण गुप्त
(ग) जयशंकर प्रसाद
(घ) महादेवी वर्मा
उत्तर:
(ख) मैथिलीशरण गुप्त

प्रश्न 25.
महाकवि भूषण की वीर रस प्रधान रचना है
(क) चिदम्बरा
(ख) दीपशिखा
(ग) शिवा बावनी
(घ) कीर्तिलता
उत्तर:
(ग) शिवा बावनी

प्रश्न 26.
‘रामचन्द्रिका’ के रचयिता हैं
(क) तुलसमृदास
(ख) केशवदास
(ग) मैथिलीशरण गुप्त
(घ) जयशंकर प्रसाद
उत्तर:
(ख) केशवदास

प्रश्न 27.
सुमित्रानन्दन पन्त की रचना है–
(क) दोहावली
(ख) झरना
(ग) जूही की कली
(घ) पल्लव
उत्तर:
(घ) पल्लव

प्रश्न 28.
उद्धवशतक’ के कवि का नाम है।
(क) सूरदास
(ख) अयोध्यासिंह उपाध्याय हरिऔध’
(ग) जगन्नाथदास ‘रत्नाकर’
(घ) मैथिलीशरण गुप्त
उत्तर:
(ग) जगन्नाथदास ‘रत्नाकर’

प्रश्न 29.
रामधारी सिंह ‘दिनकर’ की रचना है
(क) उर्वशी
(ख) गुंजन
(ग) आँगन के पार द्वार
(घ) झरना
उत्तर:
(क) उर्वशी

प्रश्न 30.
‘ग्राम्या’ के रचयिता हैं
(क) स० ही० वा० अज्ञेय
(ख) मैथिलीशरण गुप्त
(ग) सुमित्रानन्दन पन्त
(घ) रामधारी सिंह दिनकर
उत्तर:
(ग) सुमित्रानन्दन पन्त

प्रश्न 31.
महादेवी वर्मा की रचना है
(क) रसवन्ती
(ख) सुनहले शैवाल
(ग) भस्मांकुर
(घ) यामा
उत्तर:
(घ) यामा

प्रश्न 32.
‘यामा’ रचना है| ”
(क) “अज्ञेय’ की
(ख) ‘दिनकर’ की
(ग) महादेवी वर्मा की
(घ) सुमित्रानन्दन पन्त की
उत्तर:
(ग) महादेवी वर्मा की

प्रश्न 33.
‘श्रावकाचार’ के रचयिता हैं
(क) देवसेन
(ख) मुनि जिनविजय
(ग) विजयसेनसूरि
(घ) जिनधर्मसूरि
उत्तर:
(क) देवसेन

प्रश्न 34.
निम्नलिखित में कौन-सी अज्ञेय की रचना नहीं है ?
(क) पूर्वा
(ख) बावरा अहेरी
(ग) शैवाल
(घ) पल्लव
उत्तर:
(घ) पल्लव

प्रश्न 35.
‘तुलसीदास’ के रचयिता हैं
(क) मैथिलीशरण गुप्त
(ख) गोस्वामी तुलसीदास
(ग) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र
(घ) सूर्यकान्त त्रिपाठी ‘निराला’
उत्तर:
(घ) सूर्यकान्त त्रिपाठी ‘निराला’

प्रश्न 36.
‘भरतेश्वर बाहुबली रास’ के कवि का नाम है
(क) दलपत विजय
(ख) मुनि जिनविजय
(ग) देवसेन
(घ) कुक्कुरिया
उत्तर:
(ख) मुनि जिनविजय

प्रश्न 37.
‘भक्तमाल’ के रचयिता हैं
(क) कुम्भनदास
(ख) नाभादास
(ग) नन्ददास’
(घ) सुन्दरदास
उत्तर:
(ख) नाभादास

प्रश्न 38.
‘कितनी नावों में कितनी बार’ रचना के कवि हैं
(क) सुमित्रानन्दन पन्त
(ख) स० ही० वा० ‘अज्ञेय’
(ग) रामधारी सिंह ‘दिनकर’।
(घ) धर्मवीर भारती
उत्तर:
(ख) स० ही० वा० ‘अज्ञेय’

प्रश्न 39.
निम्नलिखित में कौन-सा कवि राष्ट्रीय काव्यधारा का नहीं है ?
(क) दिनकर
(ख) मैथिलीशरण गुप्त
(ग) जयशंकर प्रसाद
(घ) अज्ञेय
उत्तर:
(घ) अज्ञेय

प्रश्न 40.
जयशंकर प्रसाद की रचना है
(क) युगवाणी
(ख) अनामिका
(ग) लहर
(घ) साकेत
उत्तर:
(ग) लहर

प्रश्न 41.
निम्नलिखित में कौन प्रगतिवादी कवि नहीं हैं ?
(क) नागार्जुन
(ख) त्रिलोचन
(ग) केदारनाथ अग्रवाल
(घ) नेमिचन्द जैन
उत्तर:
(घ) नेमिचन्द जैन

प्रश्न 42.
‘जयचन्द्र प्रकाश’ किसकी रचना है ?
(क) चन्दरबरदायी
(ख) नरपति नाल्ह
(ग) भट्ट केदार
(घ) विद्यापति
उत्तर:
(ग) भट्ट केदार

प्रश्न 43.
निम्नलिखित में से कौन-सा ग्रन्थ रीतिकाल का है ?
(क) साकेत
(ख) उद्धवशतक
(ग) श्रीरामचरितमानस
(घ) बिहारी सतसई
उत्तर:
(घ) बिहारी सतसई

प्रश्न 44.
निम्नलिखित में से कौन-सा ग्रन्थ भक्तिकाल का है ?
(क) पृथ्वीराज रासो
(ख) साकेत
(ग) कामायनी
(घ) विनयपत्रिका
उत्तर:
(घ) विनयपत्रिका

प्रश्न 45.
‘आँसू’ की रचना किस कवि ने की ?
(क) बिहारी
(ख) नरपति नाल्ह
(ग) जयशंकर प्रसाद
(घ) अज्ञेय
उत्तर:
(ग) जयशंकर प्रसाद

प्रश्न 46.
निम्नलिखित में से रीतिकालीन कवि कौन-सा है ?
(क) मीराबाई
(ख) रसखान
(ग) घनानन्द
(घ) मैथिलीशरण गुप्त
उत्तर:
(ग) घनानन्द

प्रश्न 47.
प्रयोगवाद के प्रवर्तक हैं
(क) निराला
(ख) अज्ञेय
(ग) जगन्नाथ दास रत्नाकर
(घ) मैथिलीशरण गुप्त
उत्तर:
(ख) अज्ञेय

प्रश्न 48.
निम्नलिखित में से कौन-सी भूषण की रचना नहीं है ?
(क) शिवा-बावनी
(ख) छत्रशाल दशक
(ग) शिवराज भूषण
(घ) रामचन्द्रिका
उत्तर:
(घ) रामचन्द्रिका

प्रश्न 49.
निम्नलिखित में से किस कवि को राष्ट्रे कवि का सम्मान प्राप्त हुआ ?
(क) भारतेन्दु हरिश्चन्द्र
(ख) सूर्यकान्त त्रिपाठी “निराला”
(ग) मैथिलीशरण गुप्त
(घ) सुमित्रानन्दन पन्त
उत्तर:
(ग) मैथिलीशरण गुप्त

प्रश्न 50.
निम्नलिखित में से कौन-सा कवि रामभक्ति शाखा से सम्बन्धित नहीं है ?
(क) तुलसीदास
(ख) नन्ददास
(ग) अग्रदास
(घ) नाभादास
उत्तर:
(ख) नन्ददास

प्रश्न 51.
सही (सुमेलित ) कीजिए
(क) भारत-भारती – महाकाव्य
(ख) प्रणभंग – चरितकाव्य
(ग) गीतिका – वीर काव्य
(घ) रश्मिरथी – खण्डकाव्य
उत्तर:
(घ) रश्मिरथी – खण्डकाव्य

प्रश्न 52.
कबीर के दोहों को नाम से जाना जाता है
(क) दूहा
(ख) सबद
(ग) साखी
(घ) पद
उत्तर:
(ग) साखी

प्रश्न 53.
नवधा भक्ति के प्रकार हैं—
(क) एक
(ख) तीन
(ग) आठ
(घ) नौ
उत्तर:
(घ) नौ

प्रश्न 54.
‘साकेत’ की नायिका है
(क) यशोधरा
(ख) उर्मिला
(ग) राधा
(घ) द्रौपदी
उत्तर:
(ख) उर्मिला

प्रश्न 55.
‘दिनकर’ को ज्ञानपीठ पुरस्कार मिला है
(क) ‘कुरुक्षेत्र पर
(ख) रश्मिरथी’ पर
(ग) ‘उर्वशी’ पर
(घ) “हुंकार’ पर
उत्तर:
(ग) ‘उर्वशी’ पर

प्रश्न 56.
‘कामायनी’ में ‘श्रद्धा सर्ग’ किस सर्ग के बाद है?
(क) आशा सर्ग
(ख) चिन्ता सर्ग
(ग) काम सर्ग
(घ) लज्जा सर्ग
उत्तर:
(क) आशा सर्ग

प्रश्न 57.
‘संसद से सड़क तक’ किस कवि की रचना है?
(क) “मुक्तिबोध’
(ख) नागार्जुन’
(ग) ‘धूमिल’
(घ) “अज्ञेय’
उत्तर:
(ग) ‘धूमिल’

प्रश्न 58.
निम्नलिखित में से किस काव्य-कृतिपर’ भारतीय ज्ञानपीठ’ पुरस्कार नहीं मिला है ?
(क) चिदम्बरा
(ख) कितनी नावों में कितनी बार
(ग) उर्वशी
(घ) प्रियप्रवास
उत्तर:
(घ) प्रियप्रवास

प्रश्न 59.
‘दोहाकोश’ के रचनाकार हैं
(क) शबरपा
(ख) लुइपा
(ग) सरहपा
(घ) कण्हपा
उत्तर:
(ग) सरहपा

प्रश्न 60.
‘तोड़ती पत्थर’ रचना है
(क) जयशंकर प्रसाद की
(ख) निराला की
(ग) महादेवी वर्मा की
(घ) रामकुमार वर्मा की
उत्तर:
(ख) निराला की

प्रश्न 61.
तुलसीदास की रचना नहीं है
(क) रामलला नहछू
(ख) पार्वती मंगल
(ग) कवितावली
(घ) रामचन्द्रिका
उत्तर:
(घ) रामचन्द्रिका

प्रश्न 62.
‘खालिक बारी’ के रचयिता हैं
(क) कुशलनाथ
(ख) भट्ट केदार
(ग) मलिक मुहम्मद जायसी
(घ) अमीर खुसरो
उत्तर:
(घ) अमीर खुसरो

प्रश्न 63.
नौका-विहार’ कविता अवतरित है
(क) ‘गुंजन’ से
(ख) वीणा’ से
(ग) “पल्लव’ से
(घ) “युगान्त’ से
उत्तर:
(क) ‘गुंजन’ से

प्रश्न 64.
‘क्या भूलें क्या याद करू’ रचना की विधा है
(क) जीवनी :
(ख) यात्रा वृत्तान्त
(ग) आत्मकथा
(घ) संस्मरण
उत्तर:
(ग) आत्मकथा

प्रश्न 65.
चन्दबरदाई की रचना है
(क) पृथ्वीराजरासो
(ख) खुमाणरासो
(ग) राउलू वेल
(घ) जय मंयक जस चन्द्रिका
उत्तर:
(क) पृथ्वीराजरासो

प्रश्न 66.
अष्टछाप के कवि नहीं हैं
(क) सूरदास्
(ख) कुम्भनदास
(ग) तुलसीदास
(घ) कृष्णदास
उत्तर:
(ग) तुलसीदास

प्रश्न 67.
रीतिबद्ध कास्यधारा के कवि नहीं हैं
(क) जसवंत सिंह
(ख) याकूब खाँ
(ग) दलपति रोय वंशीधर
(घ) घनानन्द
उत्तर:
(घ) घनानन्द

प्रश्न 68.
‘दूसरा सप्तक’ का प्रकाशन वर्ष हैं
(क) 1943 ई०
(ख) 1951 ई०
(ग) 1959 ई०
(घ) 1976 ई०
उत्तर:
(ख) 1951 ई०

प्रश्न 69.
‘विद्यापति’ कवि हैं
(क) भक्तिकाल के
(ख) रीतिकाल के
(ग) आदिकाल के
(घ) आधुनिक काल के
उत्तर:
(ख) रीतिकाल के

प्रश्न 70.
अयोध्यासिंह उपाध्याय ‘हरिऔध’ की रचना है
(क) साकेत
(ख) पल्लव
(ग) प्रियप्रवास
(घ) गीत
उत्तर:
(ग) प्रियप्रवास

प्रश्न 71.
छायावाद के प्रवर्तक माने जाते हैं
(क) सूर्यकान्त त्रिपाठी “निराला’
(ख) जयशंकर प्रसाद
(ग) सुमित्रानन्दन पन्त
(घ) महादेवी वर्मा
उत्तर:
(ख) जयशंकर प्रसाद

प्रश्न 72.
रामधारी सिंह ‘दिनकर’ को ‘ज्ञानपीठ पुरस्कार’ प्रदान किया गया
(क) कुरुक्षेत्र पर
(ख) उर्वशी पर
(ग) रेणुका पर
(घ) हुँकार पर
उत्तर:
(ख) उर्वशी पर

We hope the UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीये प्रश्न : दो help you. If you have any query regarding UP Board Solutions for Class 11 Samanya Hindi काव्य-साहित्य विकास बहुविकल्पीये प्रश्न : दो, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.